Türkçede yazım yanlışları

[MehmetDEU]

Yazım Yanlışları

Yazım Kuralları ve Türkçe’nin Doğru Kullanımı Bir yazı ile okuyucuya mesajı doğru iletmede kaynağın önemli bir rolü ve sorumluluğu bulunmaktadır. Bu yüzden mesajı ileten kişi mesajını yazılı olarak iletirken bir takım yazım kurallarına uyması gereklidir. Özellikle öğrencilerin yazı yazarken yaptıkları en önemli hata, noktalama işaretlerine uymamalarıdır.

* Yazılarda noktalama işaretleri bazen hiç kullanılmamakta bazen de yerinde kullanılmamaktadır. İfadelerin doğru anlaşılması için bu kurallara özenle uyulmalıdır.

* Bir bilgisayar programı kullanılarak yazılan yazılarda ise boşluk konusuna dikkat edilmelidir. Örneğin,

Noktadan ve virgülden önce boşluk bırakılmamalıdır.
Noktadan ve virgülden sonra boşluk bırakılmalıdır. Boşluk bırakılması unutulduğunda noktanın öncesinde ve sonrasındaki sözcükler tek bir sözcük olarak algılanmaktadır. Bu da yazıların kağıt üzerindeki düzenlemesini olumsuz etkilemektedir.
Parantezler açılırken parantez öncesinde boşluk bırakılmalı, açılan parantezle metin arasında boşluk olmamalıdır. Parantezler kapatılırken parantez öncesinde boşluk olmamalı, sonrasında ise olmalıdır.

* Diğer bir hata türü yazım yanlışlarıdır. Sözcükler Türk Dil Kurumu’nun belirlediği kurallar göz önünde bulundurularak yazılmalıdır.

* Yaygın olarak yapılan bir başka hata da sözcüklerin yanlış kullanımlarıdır. Örneğin “neden olmak”, “yol açmak” ve “sağlamak” gibi sözcükler çok farklı anlamları verebiliyorken aynı anlamda kullanılmaktadırlar.

* Ayrıca bazı sözcüklerin Türkçe karşılıkları varken (genelde) farkında olunmadan yabancı karşılığı kullanılmaktadır.



Genel Yazım Yanlışları



Yanlış (!) ________________________________________ Doğru (!)
hergün ------------------------------------------------her gün
heryer ------------------------------------------------her yer
herşey ------------------------------------------------her şey
harhangibiri --------------------------------------------herhangi biri
herbiri -------------------------------------------------her biri
birgün -------------------------------------------------bir gün
birşey -------------------------------------------------bir şey
bir çok şey --------------------------------------------birçok şey
bir kaç şey --------------------------------------------birkaç şey
hiç bir şey ---------------------------------------------hiçbir şey
pekçok ------------------------------------------------pek çok
pekaz -------------------------------------------------pek az

arasıra ------------------------------------------------ara sıra
yanısıra -----------------------------------------------yanı sıra
peşisıra -----------------------------------------------peşi sıra
ardısıra -----------------------------------------------ardı sıra
akşam üstü -------------------------------------------akşamüstü
suç üstü ----------------------------------------------suçüstü
ayak üstü ---------------------------------------------ayaküstü
terketmek ---------------------------------------------terk etmek
ayırdetmek --------------------------------------------ayırt etmek
farketmek ---------------------------------------------fark etmek
arzetmek ----------------------------------------------arz etmek
vaadetmek --------------------------------------------vaat etmek
haketmek ----------------------------------------------hak etmek
muhtacolmak ------------------------------------------muhtaç olmak
şehidolmak --------------------------------------------şehit olmak
vaz geçmek -------------------------------------------vazgeçmek
baş vurma ---------------------------------------------başvurmak
ön görmek ---------------------------------------------öngörmek
var saymak --------------------------------------------varsaymak
ya hut -------------------------------------------------yahut
ve ya --------------------------------------------------veya
yada ---------------------------------------------------ya da

laboratuar---------------------------------------------- laboratuvar
antreman----------------------------------------------- antrenman
eşortman----------------------------------------------- eşofman
orjinal-------------------------------------------------- orijinal
yalnış-------------------------------------------------- yanlış
yanlız------------------------------------------------- yalnız
kiprik-------------------------------------------------- kirpik
kirbit-------------------------------------------------- kibrit
anbar------------------------------------------------- ambar
canbaz------------------------------------------------ cambaz
çenber------------------------------------------------ çember
makina------------------------------------------------ makine
meyva------------------------------------------------- meyve
zatüre------------------------------------------------ zatürree
matba------------------------------------------------- matbaa
deynek------------------------------------------------ değnek
süpriz-------------------------------------------------- sürpriz
poaça------------------------------------------------- poğaça
kordalye----------------------------------------------- kurdele
sandoviç----------------------------------------------- sandviç
eksoz-------------------------------------------------- egzoz
pardesü------------------------------------------------ pardösü
ayidat------------------------------------------------- aidat
pilaj---------------------------------------------------- plaj
tazik--------------------------------------------------- tazyik
traş---------------------------------------------------- tıraş
metod-------------------------------------------------- metot
ara söz------------------------------------------------- arasöz
ara yön------------------------------------------------ arayön

Türkçe Karşılığı Varken Kullanılan Sözcükler ve Yanlış Kullanımlar

Sözcüğün yanlış kullanımı Doğrusu (!) Türkçesi
çok mersi -------------------- merci beaucoup------ Çok teşekkür ederim.
Teşekkür ederim.
detay------------------------ detail-------------------- ayrıntı
fonksiyon-------------------- function------------------ işlev
fonksiyonel------------------ functional----------------- işlevsel
avantaj--------------------- advantage---------------- üstünlük
kriter-------------------------criterian--------------------ölçüt
kriterler---------------------- criteria--------------------ölçütler
test sınavı--------------------- ???--------------- çoktan seçmeli sınav
layt (light)-------------------- light---------------------- hafif
fest fud-------------------- fast food-----------------hazır yiyecek
hard disk------------------- hard disc--------------- sabit disk
imeyıl (e-mail)--------------- e-mail-------------- e-posta, elmek
meyil (mail)------------------- mail -------------e-posta mesajı, ileti
meyil çekmek-------------- sending a mail----- e-posta mesajı yollamak
maus (mouse)-------------- mause---------------------- fare
ran etmek (run etmek)-------- running--------------- çalıştırmak
tekrardan----------------------- ???------------- tekrar veya yeniden

HAZIRLAYAN

Dr. S. Sadi SEFEROĞLU

KATKI SUNAN
Muharrem AYICI

Yazının alındığı kaynak: www.dilimdilim.com
Yukarıdaki alıntı, sadece özet niteliğindedir.

[T-Mac]

bir site de ben buldum yazım kurallarıyla ilgili

http://yunus.hacettepe.edu.tr/~sadi/...ce_kullan.html

[AiDa]

Yazım klavuzunda geçen cambaz kelimesinin neden (m) harfiyle yazıldığını merak ediyorum doğrusu. Bana kalırsa bu sözcük canıyla oynayan manasında olduğundan doğru yazım da (n) harfiyle olmalıdır.

[Gymnopédies]

Gerçekten dilimiz "Turkche" leşiyor.Dilimizi koruma adına herkes gereğinden fazla özen göstermelidir.Asırlık dilimizi kirleten kimselere izin vermeleyim.Teşekkürler.

[Mermaid]

Çok ama çok teşekkürler..İnanın ben de aynı sıkıntıyı yaşıyorum. Son zamanlarda bulduğum bir kitap, belki yazım yanlışlarını değil ancak grameri toparlıyor:
Zeynep Korkmaz Türk Dil Tarih Kurumu'nun kapsamlı bir kitabı.
Fiyatı 22,68 YTL.
Onun dışında benim sorum kısaltmalarla ilgili.

Mesela XÜ'ye mi XÜ'ne mi???
Yani okunuşa göre mi, kısaltma yazılışa göre mi??yazıyoruz.

[MehmetDEU]

Benim bildiğim, kısaltma yazılışına göre. Mesela:

GTS'de belirli sözü içeren madde başları

Yukarıdaki alıntı, Türk Dil Kurumu'nun resmi sitesindeki arama motoru başlıklarından bir cümle. Şayet okunuşuna göre kısaltılmış olsaydı, "GTS'te belirli sözü içeren madde başları" şeklinde olmalıydı. Diğer bir deyişle:
GTS= Günce Türkçe Sözlük.
Güncel Türkçe Sözlük'de ....------ yanlış,
Güncel Türkçe Sözlük'te ....-------doğru

ama kısaltma devreye girince:
GTS'de doğru,
GTS'te yanlış.

[dilekdemir89]

Dipnot: Türkçe' de ''şey'' her zaman ayrı yazılır

[MehmetDEU]

Dipnot: Türkçe' de ''şey'' her zaman ayrı yazılır

Bir istisna hariç: şeytan

[Ehveniser]

Yazım klavuzunda geçen cambaz kelimesinin neden (m) harfiyle yazıldığını merak ediyorum doğrusu. Bana kalırsa bu sözcük canıyla oynayan manasında olduğundan doğru yazım da (n) harfiyle olmalıdır.

sevgili AiDa, doğru, canbaz olmalıydı. ancak bir süre sonra nasıl okunursa öyle yazılmaya başlanmış.

Türkçe'de "n" harfinden sonra "b" harfi gelirse "nb" değil, "mb" şeklinde okunur.

İstanbul, onbaşı gibi.
onbaşı der ama ombaşı okuruz.

sanırım bunun yüzünden, kelime zaman içinde evrilmiş.

[dilekdemir89]

Bir istisna hariç: şeytan

Ben sona gelen ''şey'' den bahsetmiştim

O istisnasız ayrı yazılır

[dilekdemir89]

Yazım klavuzunda geçen cambaz kelimesinin neden (m) harfiyle yazıldığını merak ediyorum doğrusu. Bana kalırsa bu sözcük canıyla oynayan manasında olduğundan doğru yazım da (n) harfiyle olmalıdır.

Türkçe' de n- b çatışması/ metatez denilen bir kurl vardır..

Buna göre özel isimler ve birleşik isimler hariç, n ve b asla yanyana gelmez..

İstanbul, onbaşı- özel isim, bileşik isim

ama mesela:

perşembe, pembe, cambaz, bunlar mb şeklinde yazılır

[Mermaid]

Benim bildiğim, kısaltma yazılışına göre. Mesela:


Yukarıdaki alıntı, Türk Dil Kurumu'nun resmi sitesindeki arama motoru başlıklarından bir cümle. Şayet okunuşuna göre kısaltılmış olsaydı, "GTS'te belirli sözü içeren madde başları" şeklinde olmalıydı. Diğer bir deyişle:
GTS= Günce Türkçe Sözlük.
Güncel Türkçe Sözlük'de ....------ yanlış,
Güncel Türkçe Sözlük'te ....-------doğru

ama kısaltma devreye girince:
GTS'de doğru,
GTS'te yanlış.

XÜ'ne yanlış bir kullanımmış. Ancak yaygın kullanım bu imiş.Bazen yanlışlar yapıla yapıla artık oturur ya dile.Aslında xÜ'ye olmalıymış mış. Walla Edebiyat bölüm başkanının yalancısıyım. Daha ayrıntılı bakalım sonra.
Teşekkür ederim size de..

[Ehveniser]

Bir istisna hariç: şeytan

hmm.... o zaman, Türkçe'de "şey", eğer "eşya"nın tekili olan "şey" ise ayrı yazılır diyebilir miyiz?

[dapdupdap]

Meyva mı meyve mi? Makina mı makine mi?

[MehmetDEU]

TDK'nın yazım kılavuzu:
makine-doğru
meyve-doğru

der. Esasında "makina" hususunda birkaç ay önce bir beyin fırtınası yapmıştık forumda.
http://www.tdk.gov.tr/yazim/ buradan imla kılavuzuna erişmek mümkün.

[MehmetDEU]

XÜ'ne yanlış bir kullanımmış. Ancak yaygın kullanım bu imiş.Bazen yanlışlar yapıla yapıla artık oturur ya dile.Aslında xÜ'ye olmalıymış mış. Walla Edebiyat bölüm başkanının yalancısıyım. Daha ayrıntılı bakalım sonra.
Teşekkür ederim size de..

Sanırım anlatmaya çalıştığımla, kurumunuzun bölüm başkanının kasdettiği çelişmiyor...

[Ehveniser]

bir makina mühendisine makine müh. derseniz kan çıkar

bakınız:

www.mmo.org.tr


(kamusal bir meslek örgütlenmesidir.)

[MehmetDEU]

Aman Hocam, aramızda kan çıkmasın. Ben "makine"dir demedim, TDK'nın yalancısıyım .

[Ehveniser]

naapalım, bi daha olmasın..

ben MMO'da çalışırken insanların "ücretlere zam yapılmaması dahil" en çok sinirlendikleri şey buydu

[esra_]

teşekkürler