Toplam 12 sonuçtan 1 ile 12 arasındakiler gösteriliyor.

Konu: Türkçe Etimolojik Sözlük

  1. #1
    Üyelik tarihi
    Jan 2010
    Mesajlar
    1,603
    Teşekkür / Beğenme
    Rep Gücü
    25

    Türkçe Etimolojik Sözlük

    Nedir şu hep bahsedilen etimolojik sözlük? Tabii ki biliyorum ne olduğunu ama yine de cevaplanmasını istedim.

    Hani hep der Dil Anlatım öğretmenlerimiz : ''Türkçe'nin bir etimolojik sözlüğü bile yok'' diye...

    Neden Türkçemizin bir etimolojik sözlüğü bile yok? Bizim neyimiz eksik?

    Düşüncelerinizi merak ediyorum...

    Saygılar...

  2. #2
    Üyelik tarihi
    Jan 2010
    Mesajlar
    1,603
    Teşekkür / Beğenme
    Rep Gücü
    25
    Bu konunun altlara gitmesi üzüyor beni...

    Hadi! Türkçe konuşan bir ülkenin insanları olarak bu konuda fikirlerinizi almak istiyorum...

  3. #3
    Üyelik tarihi
    May 2010
    Mesajlar
    204
    Teşekkür / Beğenme
    Rep Gücü
    10
    Siz yeter ki merak edin böyle şeyleri, cevap vermez miyiz hiç?

    Türk dilinin etimolojik sözlüğü bile yok diyenlerin de dillerine biber sürmeli, el insaf, işte etimolojik sözlük serüvenimizin gelişimi:

    Etimoloji , dilin söz varlığı içindeki öğeleri, kökenlerine inerek aydınlatmaya yönelen dil incelemeleri alanıdır. Köken bilgisi, bir kelimenin ya da dildeki benzer bir kullanımın gelişme sürecinin ilk ortaya çıkışından itibaren izlenmesi hangi dillerde ne şekilde yayıldığının tespit edilmesidir.

    Türk dillerinin ilk etimolojik sözlüğü olarak anabileceğimiz önemli çalışmalardan biri Martti Räsänen’in “Türk Dillerinin Etimoloji Sözlüğü Üzerine Bir Deneme” başlıklı çalışmasıdır. Räsänen 1969 yılında yayımlanan bu önemli çalışmasında, eğer varsa her sözcüğün en eski biçimi (Eski Türkçe, Orta Türkçe vb.) ya da günümüzdeki biçimi (Azeri Türkçesi Kumukça vb.) madde başı yapılmış, sözcüğün yaşadığı diller, farklı anlamları varsa bunlarla birlikte tek tek gösterilmiştir. Tabi bu tam bir sözlük niteliğinde değildir.

    Bu konuda ikinci önemli çalışma E.R. Tenişev, A.M. Scerbak, D.M. Vasılov, V.M. Nadelyaev tarafından hazırlanan eser, Räsänen’in sözlüğüyle aynı yılda yayımlanmış ve adında “etimoloji” olmasa bile hazırlanış yöntemi ve maddelerin düzenleniş biçimi açısından etimolojik sözlük değeri taşımaktadır. 1968 yılında hazırlıkları tamamlanmakla birlikte, ancak 1969 yılında yayımlanan bu sözlüğün adı Eski Türkçe Sözlük’tür. Runik harfli yazıtları, Uygur metinlerini ve Orta Türkçe dönemi eserlerini kapsayan sözlükteki yabancı sözcüklerin kökeni, Türkçelerin ise türedikleri kök ya da gövde tek tek gösterilmiştir.

    Üçüncü çalışma Türk dilleriyle ilgili etimoloji çalışmalarında dönüm noktası sayılabilecek Sir Gerard Clauson’un sözlüğüdür. Eski Türk Yazıtları’ndan 13. yüzyıl Türk dili metinlerine kadarki dönemi içeren sözlük yaklaşık 10.000 madde başından oluşmaktadır.

    Bunlardan başka Türkiye’de yayımlanan Türk dilinin modern etimolojik sözlük çalışmalarının ilki ise İsmet Zeki Eyüboğlu tarafından “Türkçenin Etimolojik Sözlüğü” adıyla yapılmıştır. Bu sözlüğün 2004 yılında yeni baskısı çıkmıştır. Etimoloji alanında yazılmış eserlerden bir diğeri de Hasan Eren’in söz varlığının kökenlerine ilişkin yapmış olduğu çalışma ve yayınların birikimi sonucu ortaya çıkan Türk Dillerinin Etimolojik Sözlüğü’dür. Bu sözlükte madde başı olarak verilen sözcüğün Eski Türkçedeki, Orta Türkçedeki, Çağataycadaki, Eski Kıpçakçadaki vb. şekillerine uzanılır. Ayrıca sözcüğün diğer Türk lehçelerinde ve ilişkide bulunulan diğer dillerde ne şekilde ve hangi anlamda kullanıldığını gösterir. Eren’in sözlüğünde genellikle yabancı sözcüklere yer verilmiştir.

    Andreas Tietze’nin “Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Sözlüğü” bu alandaki çalışmalarda bir başka büyük eserdir. Bu eser altı cilt ve bir indeks olmak üzere yedi cilt olarak planlanmıştır ve Simurg Yayınları’ndan 2002 yılında ilk cildi çıkmıştır. 2003’te vefat eden Andreas Tietze’nin diğer ciltleri de tamamladığı söylenmektedir. Ord. Prof. Andreas Tietze hem kelimelerin kökenlerini hem de tarihsel kullanımları hakkında açıklayıcı özel bölümlerle gerekli tüm bilgiyi sunmuştur.

    Sevan Nişanyan tarafından hazırlanan “Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü” adlı çalışma, 2002 yılında Adam Yayınları’ndan çıkmıştır. Türkiye Türkçesinde kullanılan 12.000’i aşkın sözcüğün kökeni araştırılmış ve okura sunulmuştur. Yabancı dillerden alınmış sözcüklerin o dildeki kökenleri, çoğu örnekte en eski yazılı kaynaklara dek izlenmiştir. Nişanyan’ın sözlüğünde, Türkçe kökenli olduğu hâlde yabancı kökenli olarak gösterilen birçok sözcük bulunmaktadır.

    Nişanyan’ın hazırladığı sözlükte birçok sözcüğün kökeni yanlış gösterilince, Prof. Dr. Tuncer Gülensoy bunu eleştirmiş ve kendisi de bir tane etimolojik sözlük hazırlamıştır ve bu eserini TDK yayını olarak bastırmıştır.

    Hocalarımdan duyduğum kadarı ile bu Prof. Dr. Tuncer Gülensoy’un “Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü”, günümüzde en geçerli etimolojik kaynaktır.

  4. #4
    Üyelik tarihi
    Jul 2008
    Yaş
    21
    Mesajlar
    218
    Teşekkür / Beğenme
    Rep Gücü
    13
    İlk etimolojik sözlük: "Divanı Lügat'ı Türk"
    Ayrıca tanzimat edebiyatında şecerei Turki ya da Kamus'i Türki -Handan Hocam daha iyi bilir- adında bir etimolojik sözlüğümüz olacaktı.
    Günümüzde de modern etimolojik sözlüklerimiz var ama sanırım kitabevlerine uğrayıp pahalı bir fiyata alabiliyoruz. TDK bu konuda yaygınlaştırıcı bir çalışma yapacakmış gibi görünmüyor.
    Nişanyan - Türkçe Etimolojik Sözlük diye de bir etimolojik sözlüğümüz var. Nişanyan'ı pek sevmesem de içim acıyarak sözlüğü öneriyorum.

  5. #5
    Üyelik tarihi
    May 2010
    Mesajlar
    204
    Teşekkür / Beğenme
    Rep Gücü
    10
    Alıntı Hypnosit isimli üyeden alıntı Mesajı göster
    İlk etimolojik sözlük: "Divanı Lügat'ı Türk"
    Ayrıca tanzimat edebiyatında şecerei Turki ya da Kamus'i Türki -Handan Hocam daha iyi bilir- adında bir etimolojik sözlüğümüz olacaktı.
    Günümüzde de modern etimolojik sözlüklerimiz var ama sanırım kitabevlerine uğrayıp pahalı bir fiyata alabiliyoruz. TDK bu konuda yaygınlaştırıcı bir çalışma yapacakmış gibi görünmüyor.
    Nişanyan - Türkçe Etimolojik Sözlük diye de bir etimolojik sözlüğümüz var. Nişanyan'ı pek sevmesem de içim acıyarak sözlüğü öneriyorum.
    Sayın Hypnosit, bu konuda Divanı Lügat-it Türk'ü belli özellikleri sebebiyle zikredebiliriz ama benim bildiğim Şecere-i Türkî Ebul Gazi Bahadır Han'dan başlar ve ismi gibi Türklerin soy kütüğünü anlatır, bu kitaba sahibim yanılmamak için bir daha baktım;fakat etimolojik bir vasfını göremedim. Kamus-i Türkî de malum olduğu üzere Şemsettin Sami'nin eski harflerle yazılmış kıymetli bir sözlüğüdür. Ama bana sorarsanız o da doğrudan etimolojik bir kaynak sayılmaz.

  6. #6
    Üyelik tarihi
    Sep 2008
    Yaş
    32
    Mesajlar
    1,734
    Teşekkür / Beğenme
    Blog Başlıkları
    1
    Rep Gücü
    29
    Alıntı Hypnosit isimli üyeden alıntı Mesajı göster
    İlk etimolojik sözlük: "Divanı Lügat'ı Türk"
    Ayrıca tanzimat edebiyatında şecerei Turki ya da Kamus'i Türki -Handan Hocam daha iyi bilir- adında bir etimolojik sözlüğümüz olacaktı.
    Günümüzde de modern etimolojik sözlüklerimiz var ama sanırım kitabevlerine uğrayıp pahalı bir fiyata alabiliyoruz. TDK bu konuda yaygınlaştırıcı bir çalışma yapacakmış gibi görünmüyor.
    Nişanyan - Türkçe Etimolojik Sözlük diye de bir etimolojik sözlüğümüz var. Nişanyan'ı pek sevmesem de içim acıyarak sözlüğü öneriyorum.
    Sözlükbilim/leksikoloji hakkında derinlemesine bir bilgiye sahip değilim yalnız,
    Divan-ı Lugat'it Turk ve Kamus-i Türkî etimolojik sözlükler arasında sayılamaz zannediyorum.

  7. #7
    Üyelik tarihi
    Jul 2008
    Yaş
    21
    Mesajlar
    218
    Teşekkür / Beğenme
    Rep Gücü
    13
    Bize edebiyat dersinde Divan-ı Lugat'i Türk'ü etimolojik sözlük olarak tanıtmışlardı. Kamus'i Turki de yanlış olabilir.

  8. #8
    Üyelik tarihi
    Aug 2010
    Mesajlar
    13
    Teşekkür / Beğenme
    Rep Gücü
    8
    Sayın usturumcali sözlükleri güzelce anlatmış ve sıralamış. Ben de bir iki ilave ile meseleyi geliştireyim.
    Sayın Hasan Eren'in Türk Dilinin Etimolojik Sölüğü adlı çalışması hem çok bilinmez hem de çok iyi bir çalışma olamamıştır maalesef. Kendi imkanlarıyla bastırılmış bir çalışma olma la birlikte söz varlığı açısından da çok zengin olmayı başaramamıştır.

    Diğer bir çalışma ise İsmet Zeki Eyüboğlu'nun Sosyal Yayınları'ndan 1998'de çıkan Türk Dİlinin Etimoloji Sözlüğü adlı çalışmasıdır. tarihe bakıp aldanmayın o kadar da yeni bir çalışma değildir. İlk baskısını hatırlayamadım.

    Ê.V. Sevortyan, Probnye stat’ik Etimologičeskomu slovarji tjurskix jazykov adlı Rusça etimoloji çalışması da vardır.

    Bu başlığı okuyan ve TÜrkçe'nin etimolojik sözlüğü yok diyen birine bu bilgiler biberden de acı gelecektir. Zira kendilerinin kendi dillerine olan sevgisinden şüphe ederim.

    Saygılar

    Bunlar ilk akla gelen ilaveler olabilir. Ayrıca Macarca Rusça olmak üzere farklı şive ve dönemler üzerine daha sayılabilinecek çalışmalar vardır.

  9. #9
    Üyelik tarihi
    Jul 2008
    Yaş
    21
    Mesajlar
    218
    Teşekkür / Beğenme
    Rep Gücü
    13
    İlteber, teşekkürler verdiğiniz kıymetli bilgiler için. Geçenlerde kitapçıda gördüm bahsettiğiniz Zeki Eyüboğlu'nun sözlüğünü. Çok pahalı ama ya, yanımda para yoktu içim acıdı. 40 lira gibi bir fiyatı var. Malum bunların ikinci el piyasası da yok insanlar pek ilgi duymuyor.

  10. #10
    Üyelik tarihi
    Aug 2010
    Mesajlar
    13
    Teşekkür / Beğenme
    Rep Gücü
    8
    Aslında var madem yeri geldi verelim. nadirkitap.com burada ben çok araıp da bulamadığım kitapları buldum. Sahaflarla çalışan bir site tavsiye ederim. Ayrıca bahsi geçen kitabı 20 lira gibi bir fiyata gittigidiyor da görmüştüm.

    SAygılar

    Düzenleme:

    Ben Tuncer Gülensoy'un sözlüğünü tavsiye ederim. Hem fiyat olarak daha uygun hem daha güncel ve 40 yıllık bir Alaistik Monolistik Türkoloji tecrübesinin ürünü. Dil Kurumu 34 liraya çiftini satıyor.

  11. #11
    Üyelik tarihi
    Jan 2010
    Mesajlar
    2,552
    Teşekkür / Beğenme
    Blog Başlıkları
    1
    Rep Gücü
    34
    Okulda geçen sene bir hoca gelmişti dersimize.Dersin adı Türk Dili Tarihi idi.

    Hocanın geldiğinde ilk yaptırdığı şeylerden biri.

    Divanü Lugati't-Türk'ün doğru yazımıydı.Hâlâ " Divan-ı " şeklinde yazıyorsanız.Sürekli doğrusunu yazın, alıştırın kendinizi derdi.Özellikle çok dikkat ederdi.Uyarırdı bizi.

  12. #12
    Üyelik tarihi
    Apr 2011
    Yaş
    28
    Mesajlar
    985
    Teşekkür / Beğenme
    Blog Başlıkları
    13
    Rep Gücü
    16
    [QUOTE=ptah;1180301]Okulda geçen sene bir hoca gelmişti dersimize.Dersin adı Türk Dili Tarihi idi.

    Hocanın geldiğinde ilk yaptırdığı şeylerden biri.

    Divanü Lugati't-Türk'ün doğru yazımıydı.Hâlâ " Divan-ı " şeklinde yazıyorsanız.Sürekli doğrusunu yazın, alıştırın kendinizi derdi.Özellikle çok dikkat ederdi.Uyarırdı bizi.[/QU

    Ben bir dersane müdürüne ve Türkçe öğretmenine bir türlü "divan-ı lugati't-Türk" yazımının yanlış olduğunu anlatamamıştım. Bana kitaplarını göstermişlerdi, ben de kitaptaki ilk yanlış olarak bu yazım yanlışını fark etmiştim. Gerekli izahı yaptım ama karşıdakiler sabit fikirli ve eleştiriye açık olmadıklarından hatalarını kabul etmediler. Üzerinde ısrar ettikleri bir açıklamaları vardı. Şöyle ki:

    "ÖSYM de böyle yazıyor. Biz sizin söylediklerinizi değil, ÖSYM'yi esas alırız."

    Haklıydılar kendilerince....

    Bu çok sık yapılan hatalardan kurtulmamız için ülkemizin gençliğinin %99'unun hazırlandığı ve girdiği sınavları hazırlayan ÖSYM kurumunun bu hataları düzeltmesi lazım.

Konu Bilgisi

Users Browsing this Thread

Şu anda 1 üyemiz bu konuya göz atıyor. (0 kayıtlı üye ve 1 misafir.)

Benzer Konular

  1. İlk İngilizce - Türkçe sözlük
    Konuyu Açan: mohikann, Forum: Genel İngilizce / Genel Konular.
    Cevaplar: 4
    Son Mesaj : 17-03-13, 14:13
  2. Etimolojik hikayeler
    Konuyu Açan: Hypnosit, Forum: Yabancı Dil İçerikli Tartışmalar.
    Cevaplar: 3
    Son Mesaj : 17-01-10, 10:06
  3. farsça etimolojik sözlük?
    Konuyu Açan: aydın bilgen, Forum: Farsça Forumu.
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj : 27-12-09, 12:48
  4. Farsça Türkçe Sözlük
    Konuyu Açan: meskar, Forum: Farsça Forumu.
    Cevaplar: 9
    Son Mesaj : 14-12-09, 17:01
  5. ispanyolca-türkçe sözlük
    Konuyu Açan: best38, Forum: İspanyolca Forumu.
    Cevaplar: 13
    Son Mesaj : 23-07-08, 15:45

Bu Konu İçin Etiketler

Bu Konuyu Paylaşın !

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •