ADANA'YA ÖZGÜ KELİMELER

Bahraç :Ayran ya su konulan kap

Ölük : Ölmüş

Kapsalık,kaspalık,gaspalık,gapsalık : Bahçe kapısı
(Gaspalığı aç da içeri girsinler)

Firez : Tarlada kalan ekin sapı.

Dikeç : Kazık

Bük : Çalı ve diken topluluğu.

Pür : Çam yaprağı

Çot : Üstü kesilmiş ağaç bedeni.

Gamalak-Kamalak: Çam kabuğu gövdesinden soyulduğunda, gövde ile kabuk arasında bulunan yumuşak kısım.

Firik : Olgunlaşmaya yakın, olgunlaşmamış erik,çağla gibi meyve, buğday ve mısır

Göbelek : Mantar

Avarlık : Ailenin ihtiyacı için, evin bahçesine ekilen sebze.

Ayın Puharı(ayan por): Eyyam-ı Buhar, Ağustos ayında çöken buharlı hava

Siyek : Saçak.

Cırlavuk, cırnavuk : Ağustos böceği.

Tomus : Temmuz ayı

Şıkırdım gibi : Bütün dallardaki meyveler olgunlaşır, çok fazla.

Gölük : Yük taşıyan at, beygir.

Toğga : Sıcak veya soğuk olarak içilebilen, ayran ve dövme ile yapılan bir çorba çeşidi.

pilavlık : Çocuk oyunlarında etkisi olmayan kişi, küçük çocuklar.

demlik : tamamen
( Benle demlik mi konuşmayacaksn)

sına, sinam : Deneme.

Yörep: Yokuş

Anariye : Geri( Anariye anariye gel bakalım)

Bocit : Sürahi

Peşkir : Havlu

Dirgen : Tırmık

Çapıt,çabut : Kumaş Parçası,bez

Bayak : Biraz öne, az önce
( Bayak gelseydin görüşürdün)

Kele : Kadına hitap şekli(Kele Bacım gibi......)

Tummak : (suya)Dalmak

Gaçıl : Yol Açılmasını İstemek,Çekil.
( Kenara gaçılın)

Helke : Kova

Gıska : küçük soğan

Celfin: Genç tavuk

Endeni:Endeni sözcüğü onu anlamında kullanılmaktadır. Örnek:Ende örtüyü getir,masanın üzerine ört. (2.e uzatılır)

Cücük :civciv anlamında kullanılır.

Bulamaç: Nişasta, su ve şeker ile yapılan besleyici çorba.

Seyirtmek, seğirtmek :Koşmak anlamında kullanılır. Örnek:Çocuk şurdan biraz önce seyirtti.

Cardın:İri fare

Yayyık:Bazen tek y ile de söylendiği olur.Ayran yapmak için kullanılan küp şeklindeki tahta veya deri kutu. Örnek ün akşam yemekte yayyık ayranı içtim.

Zaar:Zahir sözcüğünden gelmektedir.Belki anlamında kullanılır. Örnek:Zaar sizin çocuk yarın gelir.

Bakale:Bakale sözcüğü bakmak anlamında kullanılır. Örnek:Bakale buraya gel bi!
Yumuş:Yumuş sözcüğü iş buyurmak anlamında kullanılır. Örnek:Babamda habire bana yumuş buyuruyor.

Balım:Bu sözcük bakalım anlamında kullanılır. Örnek:Gel balım nereye gidiyorsun. (a uzun okunur)

Cıncık:Cıncık sözcüğü cam anlamında kullanılır. Örnek:Çocuk tüm cıncıkları kırdı.
Tez:Bu sözcük yöremde çabuk anlamında kullanılmaktadır.

Mustağak:Bu sözcük yöremde layik anlamında kullanılır. Örnek:Mustağakını sonunda buldun işte.

Elcek: oyuncu bilye

Gülle : bilye

yalak: çukur yer

angara : siyah-beyaz renkte olan tavuk

halbur: buğday elenen elek.

sarat :seyrek elek.

urupla: buğday ölçmede kullanlan en küçük kap.

çelik: buğday ölçmede kullanılan yaklaşık 10 kg buğday ölçen tahtadan yapılmış kap.

gırat:yaklaşık 22 kg buğdaya verilen ad.

bibi: hala

çitil : küçük helke, kap

çokuşmak: toplanmak, kalabalık olmak( Bi adam görünce hemen çokuştunuz)

meşe: eraltı( e uzun okunur)

manca: domates salatası

bıldır: geçen yıl

çullanmak : üzerine çökmek (Baktım ki adamın üzerine hepsi çullanmış)

culuk : hindi

depitmek : ayağı ile yitmek

depik : tekme

zumzuk :yumruk

dellenmek: sinirlenmek (Sen dellendin mi mustafa abi.Dellendirmeyib beni.)

süven : tarlanın kenarlarına çakılan düzgünce ağaç

gabala : ölçüsüz, tartısız alınan iş, eşya
( Şu domateslere gabala 3 bin vereyim)

gicişmek : kaşınmak( Sırtım gicişiyor baksana bir)

herslenmek : kızmak ( Ya bu kadar herslenmene gerek yok aslında)

katık : ayran


mahana : bahane (Ölüm gelirse hepsi mahana işte)

malamat: rezalet, rezillik ( Malamat olduk millete)

seğen : kaşık madeninden yapılmış kap
( Seğene çorba koysana)

şaplak : tokat

çimmek : yıkanmak

dulda : güneş ve rüzgardan korunacak yer
(Şöyle duldaya geçelim rüzgar sert esiyor)

cemkirmek, çemkirmek : büyüklerine karşı saygısız davranışlarda bulunmak, söz söylemek.

öykünmek, ökünmek : Yaptığı hareketin aynısını yapmak.(Ağzıma ökünme dedim sana)

ekkeş: ukala, çok bilmiş ( Şu Ahmet de çok ekkeş)

devlisi gün: sonraki gün

süngüç: baş parmak ile işaret parmağı arasındaki uzunluk

davış . söylenti

zıypmak, zıypınmak : yüksek bir yerden kaymak

zarpadanak, carpadanak: aniden

yekinmek : kalkmak (nereye yekindin böyle)

cebelleşmek : tartışmak, birisiyle uğraşmak
(Ya ben kendi canımla cebelleşiyorum)

pısmak, pusmak : saklanmak

pimpirikli : evhamlı

çingil : omuz

hombil, hombili : sırt

zibil :gübre, hayvan artığı

soyka . ölen kimsenin elbisesi

acar, acer : yeni

covsıtmak : duyurmak

vırtzırt: ani olarak, zamansız

iliksiz : argoda sevgi hitabı (İliksiz hoşuna gider değil mi?)

omisilli : iyi, güzel, hoş ( Omisilli ağaç ne hale gelmiş)

pıstanpatır : saklambaç oyunu

hapahap olmak : aniden karşılaşmak

yumuş uşağı : bir kimsenin her dediğini yapan
( Sen yumuş uşağı olmuşsun)

tinkitmek :sektirmek, yerinden oynatmak( Seni tinkitirim buralardan)

dıkılmak :girmek

ninemeli : neme lazım

çarkıt : eskimiş, hurda haline gelmiş ( Araba çarkıt olmuş)

vıykırmak : feryat etmek

cılkı çıkmak : özelliği bozulmak

guşanmak: giyinmek ( Düğüne gideceğiz şöyle bir güzel guşanalım)

teleme: keçi sütüne incirin kozağının sütünü damlatarak yapılan tadı güzel yiyecek (peynir çeşidi diye de geçer bulmacalarda)

ede: kardeş

agam : kardeşim

küncü : susam

cıkıl : bozuk para ( Bu cıkıl paraları ne yapacaksın)

cıkıl,cakıl : küçük taş parçaları( Buraya kim cakıl dükün dedi)

pinnik : kümes

pırtı: elbise

kürrük : minik tay

fol : tavuğun yumurtlaması için bırakılan yumurta

folluk : tavuğun yumurtladığı yer

goz : ceviz

galli : sincap

cazzıtcuzzut: tahteravalli

erinmek : bir işi yapmak istememek ( Ders çalışacağım ama eriniyorum)

süzek :süzgeç

kilden : su kaşık madeninden yapılmış küçük tas.( Kildenle bana bir su versene)

leğen :İçinde çamaşır yıkanılan yayvan ve çukur kap.

sini : tepsi

üfelemek: ovalamak

gallep: güvercin

hımbıl: mızmız, işi yavaş yapan kimse

sedir : divan

sehen : tabak

ilişkir : et sucuğu

kertiş :kertenkele

taman: hani (örnek:Bize gelecektin taman, neden gelmedin?)

kepmek :çökmek (Ev adamın üzerine kepmiş.)
( ölen kişi içinde söylenir.Örneğin; Adam dün kepmiş gördün mü?)

tosbaa, tusbaa: Kaplumbağa

meke:mısır