Dil forum'un Yapay diller kategorisinde son zamanlarda yapay dile ilişkin pek bir paylaşım göremedim. Muhtemelen farklı mercilerden paylaşım ve gelişimleri devam ediyordur, diye umuyorum.

Ben de son zamanlarda edindiğim merak neticesinde yapay dil geliştirmeye karar verdim. Çalışmama ilişkin biraz bilgi paylaşmak istedim.

Al Bakiyye Lisanı Temel Özellikleri

  1. Bütün damgaların (harflerin) kendine özgü okunuşu ve kullanım alanı bulunmaktadır.
  2. Büyük – Küçük harf ayrımı bulunmaz.
  3. Soldan sağa doğru yazılır. Figurat hattında üstten aşağı veya aşağıdan yukarı doğru yazım da bulunur.
  4. Türkî dillerde olduğu gibi cümle dizilimi özgürcedir. Sadece yardımcı fiil + fiil kuralı uygulanmalıdır. Yardımcı fiil temel cümlede her daim esas fiilden hemen önce olmalıdır.

Misâl: Bugün okula gideceğiz.
Ḷ Г❞ ϢરƆ Г@⥌CĴБᓬ ᒍӬ ↓ØЭ.
Okunuşu: Bugün werde getecejbiz lâ okkula.

  1. Fiillerle birleşebilen ve birleşmeyen yardımcı fiiller vardır; [ჰŧ - , Ϣર, ഥ (ist, war, dır)].
  2. 6 adet artikel bulunur; [৬-I, ᒍӬ, ᒍ, ⧽, ..↾ (Ya-Ay, Lâ, El-Ol, İ-Yi)].
  3. Almanca gibi artikellerde cinsiyet ayrımı bulunmaz. Artikeller sadece olgu ve işlev açısından özellik gösterir.
  4. Avrupa dillerinde olduğu gibi şahıs eklerinde III. Şahıs için cinsiyet vb. ayrım bulunmaz. Erkek, kadın, cansız varlık ve cisim fark etmeksizin tümü için Türkî dillerde olduğu gibi tek bir şahıs eki olarak “⧽” (ol) kullanılır.
  5. Yaratıcı (Allah) için kullanılan özel ek, şahıs eki ve kurallar mevcuttur.
  6. 8 adet ismin hâl eki vardır.
  7. Olumlu-Olumsuz ve Soru yapısı mevcuttur.
    1. Olumsuzlarda yardımcı fiil olarak isim cümlelerinde “ƆGᒍ” (değel) kullanılır. Misal: Ḷ ƆGᒍ ৬ᓬλ. (Bu değel yaznanç) TR: Bu kalem değildir.
    2. Olumsuzlarda yardımcı fiil olarak fiil cümlelerinde “ᕴ↓” (yok) veya ek olarak da “-ma, -ma” kullanılır. Misal: ⧽ ᕴ↓ ГᒍMЭ⟓ (Ol yok gelmek.) O gelmez. / ⧽ ГᒍM⥌MЭ⟓. (Ol gelmemek) veya ⧽ ГᒍM⥌MЭᓬ (Ol gelmemez) TR: O gelmez.)

  8. Zaman ve kip ayrımı vardır.
  9. Sondan, baştan, ortadan eklemeli sözcük yapısı bulunur.
  10. Özel ifade ekleri mevcuttur.
  11. Sıralı belirteç eki (harfi) vardır. (⥙ - λ)
  12. Harf dışı belli manalara gelen simge ve damgalar vardır. (k M̃ ❞ 〟° ʷ )
  13. Harflerin birkaç farklı tarzda süslü yazım biçimi ve hattı bulunur. (ഥ = ط)
  14. Büyük oranda sesli harfler yazılmaz. (Гᒍ = Gel)
  15. Ünlüler çoğunlukla kelime sonunda veya son hecesinde kullanılır. (৬Ɲ↾ = Yeni)
  16. Yazımda büyük ünlü uyumu bulunur ancak konuşmada sesletimde farklılıklar olabilmektedir. (⧽Ꭷ = Ulu)
  17. Özel yapım ekleri mevcuttur.

Bakiyye Alfabesi ve Yazı Sistemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hüsnü Hatt-î Bâkiyye Lisanında birbirlerine benzer yapıda 3 hat bulunur. Bunlar; Bilgisayar hattı, El hattı ve Figûrât hattıdır. Toplam 65 damgadan (harf) oluşmaktadır. Figûrât hattı dışında hiçbir damga birbiriyle birleşmez ve soldan sağa doğru yazılır. Figûrât hattında ise süsleme, zarifleştirme sanatı söz konusu olduğundan dolayı yukarıdan aşağı, aşağıdan yukarı ve soldan sağa doğru yazım yapılabilmekte ve harfler birbirleriyle birleşebilmektedir. Üç hat için de sağdan sola doğru yazım bulunmamaktadır.
El hattı ve Figûrât hattı için alfabedeki harflerin standart el yazısı biçimi kullanılır. Bilgisayar hattı için ise her bilgisayar ve ortamda kolaylıkla yazılabilmesi için uygun karakterlerden oluşan dizi harfler kullanılır.
Alfabe (웃MGᒍ↓ // ∧БC)

Bâkiyye Lisanında damgaları (harfleri) nitelendiren dizi tablosuna “웃MGᒍ↓” (Tamğaluk) veya “∧БC” (Eabece) denilir.
Bakiyye Alfabesi:
⥌ Ḷ Б C Ċ Ɔ ഥ ഥ' ᛠ 웃 Э ∧ Ƒ ౨ Г ૭’’ G Ǧ ԋ Ꮦて で I ↾ ..↾ Ĵ ⟓ ⊲ Ø ᒍ ૪ M Ⱈ Ɲ Й O ⧽ Ȫ П Ḻ ર મ ཞ Ӭ ≾ じ ๛ β ≾. Ұ Ꭷ Ꭷ’ Ꭷ’’ ⱱ ୨ Ϣ ৬ ᕴ ᓬ X ⥙ λ @ ↓ የ ჰŧ

Б C Ċ Ɔ ഥ' Э Ƒ Г ૭’’ G
Aa Bu Bi Ci Çi Di Dıy Zıy Te Tay E Ae Ef Fa Ge Gaf Ğe
a b b c ç d ž t ţ ě æ f f g ɠ ğ
Ǧ ԋ I .. ↾ Ĵ Ø M Ɲ
Ğa He Hay Ha Ay I İy Jey Key Kal Kul El Lam Em Men En
Ğ h h h kh I ı - i i j k q l l m m n
Й O Ȫ П Ӭ β ≾. Ұ
O Ol Ö Pi Pa Er Ray Riy â Es Say Sin SS Şay
ň o o ö p p r r ȑ â s š s ß ş ş
Ꭷ’ Ꭷ’’ Ϣ X λ @ ჰŧ
U Ü Ȗ Vi Vav Wah Ya Yut Zed Aks Nang Nanç Et Ok İst
u ü ȗ v v w y ÿ z x @ q m st


No El – Figûrât Hattı Bilgisayar Hattı Okunuşu Sesletim TR Okunuşu Özellik
  1. 1
A A - E A / E Keskin e, a (kapalı e)
  1. 2
با Bu Bu, Ba B Kalın ba
Б Б Be Be, Bi B İnce be, bi
C C Ci Ci, Ce, Ca, Cu, C C harfi
Ċ Ċ Çi Çi, Çe, Ça, Çu C Ç Harfi
Ɔ Ɔ Di Di, De D İnce de, di
ط Dıy Dı, Da, Du, Do D Kalın da, duDır, duy vb.
ظ ഥ’ Zıy Tze, ze Z Peltek ze, Tze
Te Te, Tö, Ti, Tü T İnce te
Tay Tay, ta, tu, to T Kalın te
Э Э E (Açık) E ə Açık e
EA EA Æ Ea, Ae, karışımı – uzun a
Ƒ Ƒ Ef Ef, fe, fi F İnce fe
ف Fa Fa, fu, fo F Kalın fa
Г Г Ge Ge, gi, gü, gö G İnce düz ge
ق ૭’’ Gaf Gaf, guf, gof, ga, gu, go G Kalın ge
G G Ğ Yumuşak ğe Ğ Yumuşak ğe
Ğ Ɠ. Ğ Gırtlak ğa Ğ Kalın gırtlak ge
حا Hu H Nefes hesi, hû
ԋ He (Hemz) He, hi, H İnce he
ح Ha Ha, ho, hu, H Kalın ha
خ Ha (kalın) Ha, ho, H Sert kalın boğaz ha
I I Ay Ay, ı, I Ay, I
İ İ, i, ı İ Normal i – ı
..↾ ..↾ İiy İiyy İ Uzun ince i
Ĵ Ĵ Jey Je, jo J Normal j
Key Ke, kü, key, K İnce ke
Kal Ka, ko, ku Q Kalın ka
Ø Ø Kul Kul, ku, Q Kalın keskin ka
ل El El, al, le, lu, li,la L Normal damak le
Lam Lam, la, lo L Vurgulu tonlu sert la
M M Em Em, me, ma, mu M Normal me
ما Men Men M Mn, men
Ɲ En En, ne, na, nu N Normal ne
Й Й Ñ Nazal ne, nu,nû
O O O O O Normal o
Ö Ö Ö Ö Ö Normal ö
П П Pi Pi, pe P İnce pe
پا Pa Pa, pu, P Çiftli kalın pe
Er Er, r, ri, ar, R İnce re
Ray Ray, ra, ru, ro R Kalın ra
Riy Ri, R Yurtkun ince re
Es Es, as, se, si, sa S Normal se
پا Say Say, se S Peltek se
- ๛ Sin Sin, se,sa S Keskin se,sa
≾. Eş, şe, şi, Ş İnce şe
Ұ Ұ Şay Şay, şı, şu Ş Kalın şa
- Ꭷ U U, U Normal u
- Ꭷ’ Ꭷ’ Ü Ü, Ü Noktalı u, ü
- Ꭷ’’ Ꭷ’’ Û Û Û Şapkalı û, uzun u
Ve Ve, vi V İnce ve
و Vav Va, vu, vo V Kalın va
ѡ Ϣ Wah Wa, wo, we W Çiftlemli Ve, Wa
ي Ya Ya, ye, yü Y İnce ye
Yut Yut, yo, Y Vurgulu kalın ya
Zed Ze, zu, zü, Z Keskin ze
X X Aks Aks, eks,iks, X İks, eks
Nang Ng, nang, nk, Nazal ng, NG,
@ @ Et Et, at @ Et, at
Ok Ok, uk, Ok,
م Mim mu Mu, mim, M Mu, soru eki
Ӭ Ӭ Ä/Â Ä/Â, ê, Ê â, Ê,Â, Ä Şapkalı ince a, e
Un Un, on, ün, ön, Ek, dolgu on, on, ün
〟- En En, in, Ek, dolgu en, in
λ λ Nanç
ჰŧ ჰŧ İst İst IST
Dilbilgisi ve Yapısal Özellikler

Bakiyye Dili, soldan sağa kendi harf sistemi ve yazım tarzıyla yazılan, kendisine özgü 3 edebi türü bulunan, sözcük varlığının büyük kısmını Göktürkçe, Türkçe, Osmanlıca gibi dillerden alan Türkçe kökenli yapay dildir.
Türk dillerinden farklı olarak belirtenç (Tanımlama - Artikel) ve Yardımcı fiil yapısı mevcuttur.
İsimler (⥌ഥᒍર)

Bakiyye dilinde 2 çeşit isim vardır; Özel isim ve cins isim. İsimlerin tekil, yalın, çekimli, çekimsiz, çoğul durumları bulunur. Bakiyye lisanında Özel isimler dahil tüm isimler belirtenç (Tanımlayıcı-Artikel) alır. 4 farklı çoğul yapma yapısı bulunur. İsim cümlelerinde yardımcı fiil “ჰŧ -ഥ” olarak kullanılır.
Çoğul Yapma Ekleri

  • ᒍર (ler - lar) : ⥌ƆMᒍર (Adamlar) - Adamlar
  • @ (at) : БᒍГ@ (Belgeat) – Belgeler
  • ГӬƝ (Gêân) : ⥌ƆM..↾ГӬƝ (Adamîgêân) - Ademoğulları
  • I〟(Eyin) : ⥌ƆMI〟(Adameyn) - Adamlar
  • Ɲ (En) / 〟(en - in): Ḷર⊲Ɲ (Barken) - Evlikler / : Ḷર⊲〟 (Barkın) - Evlikler

Taşıt Ekleri

Otobüs, minibüs, tren, gemi, uçak vb. vasıta eyleminde araç niteliği bulunan gereçler için “-vaslam” eki kullanılır.
Karayolu Taşımacılığı: ᕴ⧽ (Yol)
Karayolu - Demiryolu: મᕴ⧽ (Rayol)
İki Tekerli Araçlar: ᛠ↓ (Tek)
Raylı Sistem Demiryolu Taşımacılığı: મ (Ray)
Yalnızca raylı sistem (Tren): મ (Ray)
Üstten giden raylı hat (Tramvay): Ꭷમ (Uray)
Yeraltından giden raylı hat (Metro): ⥌મ (Aray)
Denizyolu Taşımacılığı: ƆƝ (Den)
Denizaltı Taşımacılığı: ⥌ƆƝ (Aden)
Havayolu Taşımacılığı: ᎧĊ (Uç)
Sözcükler:
Tren: મ୨≾૪ (Rayvaslaml)
Otobüs: ᕴ⧽୨≾૪ (Yolvaslam)
Metro: ⥌મ୨≾૪ (Arayvaslam)
Gemi: ƆƝ୨≾૪ (Denvaslam)
Tramvay: Ꭷમ୨≾૪ (Urayvaslam)
Var Yapısı / ୨ર

Var formu “୨ર” (var) biçiminde kullanılır. Özne + Yardımcı fiil + ୨ર şeklinde cümle sıralaması mevcuttur.
Örnek: Evde bir çocuk var..
Al Bakiyye: :ᒍӬ Ḷᒍ∧ ჰŧ ୨ર Ƒ..↾ ᒍӬ Ḷર⊲
Okunuş: La Bala ist var efiy la barq
Örnek II: Evde seni bekleyen bir eşin var.
Bakiyye: ≾.〟ჰŧ ⱱર ⟓⧽ Ϣર ⧽ ⊲OЙƆM∧⟓ ๛⥙ ↾Ɲ ᒍӬ Ḷર⊲.
Okunuş: Eshin ist var keyol war ol kandamaq seng in la barq.
Sıfatlar

İsmi nitelendiren özelliğe sahiptirler. 4 çeşit sıfat yapma durumu bulunur.

  1. İsmin önüne getirilerek; “৬Й Ḷર⊲ (Yeni barq)”
  2. İsmin sonuna getirilerek; “Ḷર⊲..↾ ৬Й (Barq-ı Yeni)”
  3. Artikelli İsimle bütünleşik; “Ḷર⊲ᒍ৬Й (Barqalyeni)”
  4. Sıfat-İsim bütünleşik; “৬Й❞Ḷર⊲ (Yenunbarq”)

Sıfat Derecelendirmesi: Sıfatın önüne ek getirilerek derecelendirme sağlandı.
Yalın:
Kıyas: ഥで (Daha)
Üstün: Ɲ (En)
Yalın Sıfat Kıyas Sıfat Üstün Sıfat
てરᒍ↾ (Hayarlı) ഥで てરᒍ↾ (Daha hayırlı) Ɲ てરᒍ↾ (En hayırlı)
Örnek: Büyük bir ev ve yeni apartman almak için hayırlı bir adam ve bol paralı olmak lazım.
Hayırlı adam:
てરᒍ↾ ⥌ƆM (Hayarlı Adam)
⥌ƆM..↾ てર (Adam-ı Hayar)
⥌ƆMᒍてર (Adamalhayar)
てર❞⥌ƆM (Hayrunadam)
Şahıs Zamirleri

8 şahıs zamiri vardır. 2 isim, 2 de fiil cümlesinde kullanılan yardımcı fiiler vardır.
ŞAHISLAR YARDIMCI FİİLER
て(Hay) Sadece Allah için kullanılır. ჰŧ - ط (ist – dır) Ϣર - ϢરƆ (war, werde)
Ben Ⱈ (Men) ჰŧ - ط (ist – dır) Ϣર - ϢરƆ (war, werde)
Sen ๛ (Sin) ჰŧ - ط (ist – dır) Ϣર - ϢરƆ (war, werde)
O ⧽ (Ol) ჰŧ - ط (ist – dır) Ϣર - ϢરƆ (war, werde)
Biz Бᓬ (Biz) / Mᓬ ჰŧ (ist – dır) Ϣર〟- ϢરƆ〟(Waren – Werden)
Siz ๛ᓬ (Siz) ჰŧ (ist – dır) Ϣર〟- ϢરƆ〟(Waren – Werden)
Onlar ⧽ᒍર (Ollar) ჰŧ (ist – dır) Ϣર〟- ϢરƆ〟(Waren – Werden)
Sizler ๛ᓬᒍર ჰŧ (ist – dır) Ϣર〟- ϢરƆ〟(Waren – Werden)
İsim Cümlesi Fiil Cümlesi
Örnek:
Ben bir doktorum.
Ⱈ ჰŧ Бર じGƝഥᓬ.
(Men ist ber sayğandaz)
Belirtenç (Tanımlamalık - Artikeller)

  1. Belirteçler (Artikel): Türkî dillerde olmayan artikel yapısı, Bakiyye lisanında bulunmaktadır. Almanca, İngilizce, Arapça gibi dillerde artikel bulunur. Bakiyye lisanında ise bu artikel yapılarından farklı bir artikel yapısı mevcuttur. İsimlerin cinsiyet ayrımından ziyade nitelik ve olgu durumu için artikel kullanılır. 6 belirteç (artikel) vardır. Bunlar; “৬, I, ⧽, ᒍӬ, ᒍ, ..↾” (Ya, Ay, Ol, Lâ, El ve İiy)’dir.

Belirteç Okunuş Nitelik Örnek
Ya Belirgin, tanınan ismi ve hitabeti gösterir. ৬ ∧ᒍ↾ (Ya Eali)
I Ay Tanınmayan ama tanınması için ululaştırma niteliği sunar. I ഥOثاഥM (Ey Dostdum)
Ol Meçhul isimler için kullanılır. ⧽ ⟓≾.↾ (Ol keyşi)
El Bilinen, önceden bahsi geçen tanınmış isimler için kullanılır. ᒍ ৬ᓬλ (El yaznanç)
ᒍӬ Meçhul ama özelleştirilen isimler için kullanılır. ᒍӬ Ɔરⱱ≾. (Lâ Derveş)
..↾ İiy Nesneleştirilen nitelikli isimlerde kullanılır. Ɔરⱱ≾...↾ (Derveşii)
“..↾” (İiy) belirteci hariç hiç bir belirteç isim ve kelimeyle birleşmez.
Belirli – Belirsiz artikel ayrımı bulunur. Artikeller Almanca gibi değişime uğramaz, Esperanto ve İngilizce gibi sabit yapıdadır. Belirsiz artikellerle belirli artikeller genellikle kullanılmaz. Ancak özel bir vurgu, tonlama ve belirginlik söz konusu olduğunda kullanılır.
Belirsiz Artikeller: “Bir, bazı, kimi…” vb. belgisiz sıfatlar belirsiz artikellerdir.
Бર ⟓Ɔ (Ber Keydi) [Bir Kedi]
Бર Ḷર⊲ (Ber Barq) [Bir ev]
Belirli Artikeller: Belirli artikel yapısı Türkî dillerde bulunmaz. Arapça, İngilizce ve Almanca gibi diller ile Esperanto dilinde vardır. Almanca gibi cinsiyet ayrımı olan bir yapı da değillerdir. Bakiyye lisanında 6 belirli artikel (Belirtenç) vardır. Bu artikel özellikleri daha çok nitelik, durum ve olgu üzerinde değişikliğe sahiptir. Bu artikeller; “৬, I, ⧽, ᒍӬ, ᒍ, ..↾” (Ya, Ay, Ol, Lâ, El ve İiy)’dir. Esperanto dilinin aksine Bakiyye lisanında özel isimler de artikel alabilmektedir.
৬ (Ya) : Belirgin, tanınan, hitabet gerektiren isimlerde kullanılır.
৬ ∧ᒍ↾ (Ya Eali)
I (Ay) : Tanınmayan ama tanınması için ululaşturma niteliği sunan durumlarda isimlerde kullanılır.
I ⊲O≾.ᎧƝƆ≾. (Ay Koşundaş)
⧽ (Ol) : Meçhul, tanınmayan ve bilinmeyen isimler, durumlar için kullanılır.
⧽ ⟓≾.↾ (Ol Keyşi)
ᒍ (El) : Bilinen, önceden bahsi geçen ve tanıtılmış, açıklamış isimlerde, olgularda kullanılır.
ᒍ Ḷ⟓≾. ᒍ≾Ɲ (El Bakeyya Lesen)
ᒍӬ (Lâ) : Meçhul ama özelleştirilerek tanıtılan isimlerde kullanılır. Sonraki kullanımda bu isim “ᒍ” (El) artikeli ile belirginlik kazanır.
ᒍӬ Ɔરⱱ≾. (Lâ Derveş)
..↾ (İiy) : Nesneleştirilen nitelikli isimlerde kullanılır. Bu artikel ismin sonunda isimle birleşir ve ön ek almaz.
Ɔરⱱ≾...↾ (Derveşiiy)
*** Bazı damgalar has okunuşunda sesli ile başlar. Bu damgalarla başlayan sözcüklerde artikel yazılmadan çiftleme yapılarak artikel yazımı - kullanımı mümkündür.
Misal: (Seçim)
≾ĊM (seçem) = “Es seçem” şeklinde okunacak olursa artikel yazılmaz ve belirgin artikel olarak kullanılır. Bu harfler şunlardır;
Ƒ I ᒍ M Ɲ ⧽ ર ≾ ≾. ↓ @
Farklar ve Detaylara İlişkin Misâl
TR: Hekim, bana bir şifa bul. Derdime derman olan ilacı ver.
৬じGƝഥᓬ, Ḷ⧽ Ⱈ⥙ ⧽ Бર じGᒍM⥌. ⱱર Ⱈ⥙ MГ..↾ k ⧽ ჰŧ ᒍӬ ƆરMƝ ᒍ ƆરᛠƆMЭ.
Okunuşu: Ya Sayğındız, bul menge ol ber sayğalma. Ver menge emgii ki ol ist lâ derman el derteme.
Çözümleme:
ې じGƝഥᓬ (Ya Sayğındız) = Bilinen, dikkat çekilen, hitap edilen doktor.
⧽ じGᒍM⥌ (Ol ber Sayğalma) = meçhul, niteliği bilinmeyen ama tanıtılan şifa.
MГ..↾ (Emgii) =bahse konu olan, daha önce bahsedilmiş, tanınan, bilinen ilaç.
ᒍӬ ƆરMƝ (Lâ derman) = Ne olduğu bilinmeyen ama tanıtılan, bahsedilen derman.
ᒍ ƆરᛠƆMЭ (El derdeme) = Bilinen, tanınan, bahsedilmiş ve ne olduğu malum olan dert (e).

Yardımcı Fiiller

Esas fiile beraber durum-olgu tanımlaması için kullanılır.

  • İsim cümlelerinde yardımcı fiiller: ჰŧ (ist) ve ط/ഥ (dıy).
  • Fiil cümlelerinde yardımcı fiiller: Ϣર (war), ϢરƆ (werde)

İsim Cümleleri

ჰŧ (İst) Yardımcı fiili:

  • İsimden önce bağımsız olarak kullanılır.

ط/ഥ (dıy) yardımcı fiili:

  • isimden sonra bitişik olarak kullanılır.
  • Bazı ses durumlarında “-dır, -dir” şeklinde de telaffuz edilebilir.
  • Ses durumuna ve zaman yapısına göre “ᛠ” (te, ti) biçimine dönüşebilmektedir.
  • ط veya ഥ biçimde yazılabilir.

ჰŧ ve ഥ yardımcı fiillerin temel bir kuralı bulunmaz. Yazar, isim cümlelerinde istediğini kullanmakta özgürdür. Sesletim ve kafiyeye uygun bir biçim oluşturabilir.
Olumsuz formu: ƆGᒍ (değel)
Örnekler:
Olumlu: TR: Ben (bir) öğrenciyim.

  • Ⱈ ჰŧ ᒍӬ ᛠᒍБ. (Men ist lâ telebe)
  • Ⱈ ᒍӬ ᛠᒍБط (men la telebedir.)

Olumsuz: TR: Ben (bir) öğrenci değilim.

  • Ⱈ ƆGᒍ ᒍӬ ᛠᒍБ. (Men değel lâ telebe)

Fiil Cümleleri

  • Ϣર (war) ve ϢરƆ (Werde) her zaman esas fiilden önce, ayrı biçimde kullanılır.
  • Zamanlara göre formları bulunur; Ϣર-Ϣર〟/ ϢᎧરƆ, ϢOરƆ
  • Çoğul şahıslarda yardımcı fiilin sonuna “〟” (-en, -in) eki getirilir.

  1. Hal

Geniş - Şimdiki Zaman
II. HalDili, Mişli Geçmiş Zaman III. HalGelecek Zaman Olumsuz Form
Ϣર-Ϣર〟 ϢᎧરƆ, ϢOરƆ ϢરƆ ᕴ↓
ჰŧ ↾Ɔ /Ɔ ჰŧ ƆGᒍ
MЭ⟓ - M∧⟓ Ɔ, M≾. ⥌CĴ M⥌
じてḺ じてḺƆ じてḺCĴ ᕴ↓じてḺ
Örnekler
Olumlu: TR - Ben giderim / Ben gidiyorum.

  • Ⱈ Ϣર Г@MЭ⟓. (Men war getmek)

Olumsuz: TR - Ben gitmem - Ben gitmiyorum.

  • Ⱈ ᕴ↓ Г@MЭ⟓. (Men yuk getmek)


  • Ana cümlelerde yardımcı fiil kullanılmalıdır.
  • Yan cümlelerde ise kullanılmayıp esas fiil ekinde değişim sağlanır.

TR - Eve gidiyorum. (Ana cümle)

  • Ⱈ Ϣર Г@MЭ⟓ ᓬᎧ ᒍӬ Ḷર⊲. (Men war getmek zu la Barq)

TR - Eve geldiğini gördüm. (Yan cümleli)

  • Ⱈ ϢᎧરƆ ГÖરƆⰘ ๛ ГᒍƆ ᓬᎧ ᒍӬ Ḷર⊲. (Men wurde gördimen sin geldi zu la barq.)

Yardımcı Fiil Çekimleri

Şahıs Ϣર ჰŧ ᕴ↓ ƆGᒍ
Şimdiki - Geniş Zaman - TEKİL Ϣર ჰŧ ᕴ↓ ƆGᒍ
Şimdiki - Geniş Zaman - ÇOĞUL Ϣર〟 ჰŧ ᕴ↓ ƆGᒍ
Gelecek Zaman - TEKİL ϢરƆ - ᕴ↓ ƆGᒍ
Gelecek Zaman - ÇOĞUL ϢરƆ〟 - ᕴ↓ ƆGᒍ
-Dili Geçmiş Zaman - TEKİL ϢᎧરƆ ↾Ɔ Ɔ ᕴ↓ ƆGᒍƆ
-Dili Geçmiş Zaman - ÇOĞUL ϢᎧરƆ〟 ↾Ɔ〟 Ɔ〟 ᕴ↓ ƆGᒍƆ
Mişli Geçmiş Zaman - TEKİL ϢOરƆ M≾. M≾. ᕴ↓ ƆGᒍM≾.
Mişli Geçmiş Zaman - ÇOĞUL
Edilgen Çatı - Pasif

Al Bakiyye dilinde birden fazla pasif yapı mevcuttur. Ancak son güncellemede sadece 3 form olarak (Ekli Pasif, MAN’lı Pasif, Zeş’li Pasif) aşağıdaki tablo ekseninde kullanım kabul edilmiştir.
1- Ekli Pasif - ᒍ: Esas fiile ek olarak birleşen pasif yapıdır. Zaman yapısı yardımcı fiil ve esas fiil eki ile anlaşılır.
Özellik Ek Örnek Cümle TR Cümle
Kendiliğinden ᒍ (el/al) ৬ CM ϢᎧરƆ て≾.@ᒍƆ(Ya Cam wurde haşataldi) Cam kırıldı.
Biri tarafından ᒍ (el/al) + ḶI (Bay) ৬ CM ϢᎧરƆ て≾.@ᒍƆ ḶI Ⱈ.(Ya Cam wurde haşataldi bay men) Cam benim tarafımdan kırıldı.
Bir başkasına yaptırma-yaptırtma ഥᒍ (dıral) ৬ CM ϢᎧરƆ て≾.@ഥᒍƆ.(Ya Cam wurde haşataldıraldi) Cam bir başkasına kırdırıldı.
2- Zeş’li Pasif (ᓬ≾.): Ön ek + son ek biçiminde kullanılan formdur. Esas fiilin önüne ek olarak, “ᓬ≾.” (Zeş) getirilir ve esas fiil yalın halde kullanılır. Dönüşlü, dönüşümsel pasif durumu söz konusudur; kendi kendine dönüşüm geçirme durumu.
Örnek: TR - Cam kendiliğinden paramparça olup, parçacıklara dönüştü.
৬ CM ϢᎧરƆ ᓬ≾.て≾.@〟(Ya Cam wurde zeşhaşaten)
3- MAN’lı Pasif (M⥌Ɲ): Dönüşümlülük haricinde diğer tüm pasif durumlar için kullanılabilmektedir. MAN’ın hal durumu ve esas fiilin aldığı ses eki ile anlam değişimi oluşmaktadır.
Cümle Yapısı: M⥌Ɲ / M⥌Ɲ↾ / M⥌Ɲᛠ + Yardımcı Fiil (Ϣર / ϢરƆ) + Esas Fiil+ek.
Not: Zamanlamada her zaman 3. tekil şahsa göre çekimleme yapılır. Zamirsel niteliğe sahiptir ve sıfat, artikel almaktadır.
MAN Halleri

Tekil Kişi erkek ve iyi huylu Çoğul veya dişil kişi iyi huylu Tekil veya çoğul kişi ama kötü huylu, zarar veren türde.
M⥌Ɲ (Man) M⥌Ɲ↾ (Mani) M⥌Ɲᛠ (Manta)
MAN Fil Ekleri ve Nitelikleri:
Nitelik Bakiyye Örnek Türkçesi Açıklama
Olağan durum O - Ȫ ৬ᓬO Yazılır. Bir nesne bir başkası tarafından yazılmaktadır.
Kendiliğinden Ӭ ৬ᓬӬ Yazılır Bir nesne kendiliğinde, kendi kendine yazılmaktadır.
Bir başkası tarafından aracı vasıtasıyla yapma durumu ᛠ❞ ৬ᓬᛠ❞ Yazdırılır Bir nesne bir başka nesne aracılığıyla yazıdırılmaktadır.
Dönüşümün tamamlanmış olma durumu ჰŧ ৬ᓬჰŧ Yazılmış olur Bir nesne dönüşümü tamamlanmış durumu niteler.
Bir nesnenin bir başkasına bir başkası tarafından yaptırılması durumu Г + fiil ᛠ° Г৬ᓬᛠ° (Geyazt) Yazdırtılır Bir kişi, bir başkasına bir nesneyi yazdırtmaktadır.
Bir nesnenin bir başkası aracılığıyla bir başkası tarafından yaptırtırılma durumudur. Г + fiil + ᛠ@ Г৬ᓬᛠ@ (Geyaztet) Yazdırttırılır Bir nesne bir kişi tarafından bir başka vasıtayla bir başkasına yazdırttırmaktadır.
Devam eden dönüşüm durumudur @ ৬ᓬ@ Yazılmaktadır Bir nesne biri veya kendiliğinden yazılmaya devam etmektedir.
Örnek: TR - “Bize bu kitap yazdırıldı.” (kitap, bir başkası tarafından birisine yazıdırılma durumu söz konusudur. )
BK: Ḷ Бᛠ⟓ ϢᎧરƆ M⥌Ɲ БᓬЭ Г৬ᓬƆᛠ°.
Okunuş: (Bu betik wurde Man bize geyazdit’.)
Örnek Cümle: Bilinen, iyi huylu yaşlı bir kişi tarafından yeni ve büyük bir kitap, bir başkasına yazdırılacak.
BK: Бર ৬Ɲ↾ Бᛠ⟓ᒍ⧽Ꭷ ϢરƆ ৬ Эԋᛠ৬ર..↾M⥌Ɲ Г৬ᓬ⥌CĴᛠ@.
Okunuş: Ber yeni betikelolu werde ya ehteyar-i man geyazacajtat.
ḶI (Bay) Formu: M⥌Ɲ (Man) yapıısnda yapan kişiyi belirtmek için kullanılan edat-ön ek formudur. “tarafından” manası taşımaktadır ve eylemi yapan kişiyi veya özel nesneyi vurgular.
Örnek: Eve Gidiyorum / Eve benim tarafımdan gidiliyor…
BK: M⥌Ɲ Г@O ᓬᎧ ᒍӬ Ḷર⊲ ḶI Ⱈ.
Okunuş: Man geto zu lâ barq bay men.


Saatler

Bakiyye dilinde saat “OGᎧર” (Oğur) demektir. İsim cümlesi olarak “ჰŧ” (ist) yardımcı fiili kullanılır.
Saat sorma: ⊲Ċ ჰŧ ᒍӬ OGᎧર (Kaç ist la oğur) veya ᒍӬ OGᎧર ⊲Ċഥ (La oğur kaçdır).
Cevap verme: ⧽ OGᎧર ჰŧ … (Ol oğur ist ...) veya ⧽ OGᎧર …’ഥ (Ol oğur …’dır.)
Örnekler:
21:00 = ⧽ OGᎧર ჰŧ ⟓↓Бર. (Ol Oğur ist keyokber)
12:30 = ⧽ OGᎧર ჰŧ OƝ⟓ ḶĊ↓ (Ol oğur ist onkey buçuk)
10:05 = ⧽ OGᎧર ჰŧ OƝ..↾ ГĊર Б≾. (Ol oğur ist onii geçer beş)
03.25 = ⧽ OGᎧર ჰŧ Ꭷ’Ċ..↾ ГĊર ⟓↓Б≾. (Ol oğur ist üçi geçer keyokbeş.)
An: OG (Oğ)
Saat: OGᎧર (Oğur)
Dakika: OGમ↓ (Oğrayık)
Saniye: OGᎧરഥ↓ (Oğurdak)
Salise: OGᎧરĊ↓ (Oğurçak)
Sayılar

Bakiyye dilinde sayılar oldukça basit bir dizilime sahiptir.
  1. Бર (Ber)
Bir 20. ⟓↓ (Keyok) Yirmi
  1. ⟓ (Key)
İki 30. ᎧĊ↓ (Uçok) Otuz
  1. Ꭷ’Ċ (üç)
Üç 40.ᛠરᛠ↓ (Terteok) Kırk
  1. ᛠરᛠᛠ (terte)
Dört 50. Б≾.↓ (Beşok) Elli
  1. Б≾. (beş)
Beş 60. ᒍᛠ↓ (Alteok) Altmış
  1. ᒍᛠ (alte)
Altı 70.৬Ɔ↓ (Yediok) Yetmiş
  1. ৬Ɔ (Yedi)
Yedi 80.≾⟓ ↓ (Sekeyok) Seksen
  1. ≾⟓ (sekey)
Sekiz 90. ഥØ↓ (dıykulok) Doksan
  1. ഥØ (Dıykul)
Dokuz 100. ᕴᓬ (yüz) Yüz
  1. OƝ (On)
On 1000. Б〟(Bin) Bin
  1. OƝБર (Onber)
Onbir 31.ᎧĊ↓Бર (Uçokber) Otuz Bir
  1. OƝ⟓ (Onkey)
Oniki 45.ᛠરᛠ↓Б≾. (Terteokbeş) Kırk Beş
  1. OƝᎧ’Ċ (Onüç)
Onüç ≾Ƒર (Esfer) Sıfır
  1. OƝᛠરᛠᛠ (Onterte)
Ondört
10 - 20 arası: OƝ + Sayı = OƝᎧ’Ċ (Onüç)
20,30,40 … katları: Sayı + ↓ = ᛠરᛠ↓ (terteok)
2: ⟓ (Key)
10: OƝ (On)
12: OƝ⟓ (Onkey)
20: ⟓↓ (Keyok)
22: ⟓↓⟓ (Keyokkey)
Bütün sayılar bitişik olarak yazılır.
Sıfatlar - Sıfat Tamlamaları

Bakiyye dilinde sıfatlar iki şekilde kullanılırlar; isimden önce ve isimde sonra.
Belirsiz sayı sıfatı, işaret sıfatı kullanıldığında isimlerde belirteç kullanılmaz.
Бર ⥌ƆM (Ber Adam) - Bir Adam
Ḷ ⥌ƆM (Bu adam) - Bu Adam
Bunun haricindeki tüm isimlerde belirteç kullanılır ve sıfattan önce kullanılır.
৬ Эԋᛠ৬ર ⥌ƆM (Ya ehteyar adam) - Yaşlı Adam
İsim Önü Sıfat Tamlaması : İsimden önce belirteçten sonra kullanılır.
৬ Эԋᛠ৬ર ⥌ƆM (Ya ehteyar adam) - Yaşlı adam
İsim Sonu Sıfat Tamlaması : İsimden sonra bağdaşık olarak kullanılır ve belirteç ise en başta olur. İsim-Sıfat arası “i” sesi ile bağdaşıklık kurulur.
৬ ⥌ƆM..↾ Эԋᛠ৬ર (Ya adam-i Ehteyar) - Yaşlı olan Adam
Çiftli Sıfat Kullanımı: Başta ve sonra iki şekilde de bir sıfat tamlaması kullanılabilmektedir.
৬ Ꭷ’ƝᒍᎧ’ ⥌ƆM..↾ Эԋᛠ৬ર (Ya ünlü adam-i ehteyar) Yaşlı olan ünlü adam


Günler - Г❞ᒍર

Türkçe İngilizce Bakiyye Lisanı Okunuşu
Pazartesi Monday Ḷ≾.Г❞ Başgün
Salı Tuesday ƆરГ❞ Dergün
Çarşamba Wednesday ⧽Г❞ Olgün
Perşembe Thursday ⧽웃Г❞ Oltaygün
Cuma Friday ᎧᒍᎧГ❞ Ulugün
Cumartesi Saturday ⊲↾৬୨Г❞ Kıyavgün
Pazar Sunday ↾ᕴ↓Г❞ Iyıkgün
An: OƓ. (Oğ)
Saat: OƓ.Ꭷર (Oğur)
Dakika: OƓ.મ↓ (Oğrayık)
Saniye: OƓ.Ꭷરഥ↓ (Oğurdak)
Salise: OƓ.ᎧરĊ↓ (Oğurçak)
Aylar - I〟

Bakiyye Okunuş Türkçe
⥌↓ḺƝ Akpan Ocak
ᛠᎧᒍᎧGƝ Tuluğan Şubat
⥌Ċર Açar Mart
⊲↾રĊƝ Kırçan Nisan
ᛠરᛠĊƝ Terteçan Mayıs
ᛠOᓬરƝ Tozaran Haziran
ḶOᓬરƝ Bozaran Temmuz
⊲↾ર⊲ર Kırkar Ağustos
ḶƆƝ Budan Eylül
ḶᒍGƝ Bulğan Ekim
⊲↾રᒍ≾. Kırlaş Kasım
ĊGƝ Çağan Aralık
Mevsimler

Ḷてર〟 (Baharın) - İlkbahar
૭’’↾≾.〟 (Gışın) - Kış
৬ᓬ〟 (Yazın) - Yaz
Ḷ↾ᒍƆર〟(Bıldırın) - Sonbahar


Yardımcı Kaynaklar