PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Edilgen cümleler



Eritmen
14-04-07, 23:21
"Banka , dün sabah meskeli soyguncular tarafından soyuldu" edilgen cümlesinde altı çizili öğe sizce nedir? Edilgen cümlede sözde öznenin yanında cümlenin gerçek öznesinin de verilmesi anlatım bozukluğu mudur?

TEŞEKKÜRLER!

Sefcell
14-04-07, 23:33
Birey Türkçe konu anlatımlı kitabında bu söz grubunun örtülü özne olduğu söylenmektedir.

Eritmen
14-04-07, 23:47
İngilizcede "örtülü özne" kavramına benzer bir kavram var mı acaba? Ya da İngilizce cümlede bu "phrase" ne olarak ele alınmalı ?

Eritmen
14-04-07, 23:57
Üç çeşit özne vardır:
A.Gerçek Özne:

Yüklemin bildirdiği işi hareketi bizzat kendisi yapan öznedir. Cümlede iki şekilde gösterilir:

1)Acık Özne:

Cümle içinde açık bir şekilde gösterilir
*Yağmur çok şiddetli yağdı.

*Çocuk iki gündür hasta yatıyor.

*Gemi ufukta yavaş yavaş kayboluyordu.

*Geceleri bir ses uykumu böler.

2)Gizli özne:

Cümlede doğrudan yer verilmeyen ancak yüklem taşıdığı eklerden anlaşılan öznedir.

*Ertesi gün ona telefon ettim.

*Görmeyeli hemen de bizi unutmuşsun.

*Bu kıyı kasabasına her yaz gelirim.

*Kumsalda yürüyüş yapıyorlar.

NOT:Yüklemi isim olan cümlenin öznesi gerçektir.

*Siyah renkli araba satılıktır.

*Dün akşam pencereler kapalıydı.

B)Sözde Özne:Yüklemi edilgen çatılı cümlelerde,aslında nesne olan öge özne olarak kullanılır.

*Ağaçtaki meyveleri topladı.

*Ağaçtaki meyveler toplan.

*Öğrenciler bütün sınıfı temizledi.

*Bütün sınıf temizlendi.

*Hep bir ağızdan ilahiler okunuyor.

*Düğün için yemekler yapıldı

C)Örtülü Özne

Yüklemi edilen çatılı cümlelerde bazen “—ce, tarafından, nedeniyle,…”gibi sözcükler kullanılarak işi bizzat yapan varlığa da yer verilebilir.

*Yolcu otobüsleri belediyemizce hizmete açıldı.

*Yarışma halk tarafından çok beğenildi

*Kar nedeniyle yollar kapandı

Kaynak = edebiyatogretmeni.net

Melek
15-04-07, 00:07
"Banka , dün sabah meskeli soyguncular tarafından soyuldu" edilgen cümlesinde altı çizili öğe sizce nedir? Edilgen cümlede sözde öznenin yanında cümlenin gerçek öznesinin de verilmesi anlatım bozukluğu mudur?

TEŞEKKÜRLER!

Hocam , passive tümcelerde agent (yapan kimse) genellikle verilmez fakat agent verilirse 'tarafından, -ca eki, ya da -de hali ve -den hali ekleriyle ifade edilir. İngilizce'deki 'by' phrase'ine eşdeğerdir bu. Kısaca altı çizili olarak verdiğiniz öğe anlatım bozukluğuna neden olmaz bence.

Eritmen
15-04-07, 00:18
Evet Melek ben de aynı fikirdeyim.Halk eğitimde araştırma görevlisi olan kursiyerlerimden biri Türkçede bu kullanımın anlatım bozukluğu sayıldığını söylemişti o yüzden bu konuyu forumdakilerin yorumuna açmak istedim.

Senin dediğin gibi iki durumda cümle "passive" kullanılır :Ya işi yapan-gerçek özne bilinmiyordur ya da bilinse bile olayın kendisi işi yapandan daha çok önem arzetmektedir.

Verdiğim cümlenin İngilizce çevirisine göz atecek olursak

The bank was robbed this morning by the robbers wearing masks

cümlesinde kırmızılı kısımı zamirle "by them" şeklinde ifade ederiz ."them" , bir "object pronoun" dur bu da cümlede bu kısmın özne değil nesne olarak düşünülmesi gerektiğini ortaya koyar bence.

laedri
18-04-07, 13:43
haklısınız arkadaşlar, o grup örtülü özne olarak adlandırılır , ama cümle içinde bulunması kesinlikle anlatım bozukluğuna yol açmaz.