PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Türk şivelerindeki Rusça kelimeler



Sayfa : [1] 2

biber10
06-12-08, 21:17
abonement:abone
abort:kürtaj
abrikos:kayısı
administrativ:idarî
adyutant:yaver
aeroport:hava alanı, hava limanı
aferist:dolandırıcı
affiks:ek
agent:ajan
agentlik:ajans
agressor:saldırgan
akt:tutanak
akula:köpek balığı
akvarel:sulu boya
algebra:cebir
aliment:nafaka
almaz:elmas
ambulatoriya:revir
amunitsiya:teçhizat
anketa:anket, sicil
apelsin:portakal
aprel:Nisan
apteka:eczahane
arbitr:hakem
arxitektor:mimar
arxitektura:mimarî
arka:kemer
arkan:kement
aspirantura:lisans üstü
assotsiatsia:tedaî
auditoriya:dershane
auktsion:müzayede
aviator:havacı
avoska:file
avtonom:muhtar
avtonomiya:muhtariyet, otonomi
avtor:müellif
avtoruçka:dolma kalem
avtotrassa:kara yolu
balans:bilanço
banan:muz
banda:çete
banka:kavanoz
banket:ziyafet
baraban:trampet
barja:mavna
barter:takas
batareya:pil
batist:tülbent
birja:borsa
biznesmen:iş adamı
blank:antetli kağıt
boçka:fıçı
bokal:kadeh
bolnitsa:hastahane
bolt:cıvata
bronya:zırh
bronza:tunç
buxgalter:sayman
buxgalteriya:muhasebe
bukinist:sahaf
butılka:şişe
buy:şamandıra
buyvol:manda
byurokratiya:bürokrasi
çadra:çarşaf
çaşka:fincan
çaynik:çaydanlık
çek:alışveriş fişi
çemodan:bavul, valiz
çerepitsa:kiremit
çuma:veba
defis:tire
dekabr:Aralık
demagogiya:demagoji
demonstratsiya:gösteri, nümayiş
deputat:mebus
detal:tafsilat
diametr:çap
diktor:spiker
diplom:lisans belgesi
direktiva:yönerge
diyeta:diyet
dnevnik:karne
dobrovolets:gönüllü
doklad:konferans
dokument:evrak, vesika
dokumental:belgesel
domkrat:kriko
donos:ihbar
doza:doz
dubinka:cop
ekipaj:mürettebat
eksperiment:deney
eksport:ihracat, ihraç
element:unsur
elevator:silo
epos:destan
era:milat
eskiz:taslak
esse:deneme
estakada:üst geçit
etaj:kat
etiketka:etiket
evolyutsiya:evrim, inkılap
fakt:olgu
faktura:fatura
familiya:soyadı
farfor:porselen
ferma:çiftlik
fevral:Şubat
flirt:flört
flyajka:matara
fonar:fener
fond:vakıf
fontan:fıskiye
fortoçka:vasistas
frazeologizm:deyim
funktsiya:işlev
futbolka:tişört
galantereya:tuhafiye
galstuk:kravat
garant:kefil
garantiya:garanti, teminat
gaşiş:esrar
gayka:somun
gid:mihmandar, rehber
gimn:marş
golubtsı:dolma
gorçitsa:hardal
gradus:derece
gradusnik:derece
grammatika:dil bilgisi
granat:nar
gruppa:grup, kafile, takım, zümre
gubernator:vali
gubka:sünger
xarakter:karakter, mizaç
ximiya:kimya
xirurg:operatör
xunta:cunta
ideya:mefkure
import:ithal
industriya:sanayi
injener:mühendis
inspektor:müfettiş
instinkt:iç güdü
insult:felç
intendant:levazımcı
internat:yatılı
intervyu:mülakat
intriga:fesat
invertar:demirbaş
ispolkom:belediye
iyul:Temmuz
iyun:Haziran
jest:teneke
jımıx:küspe
jiraf:zürafa
jurnal:dergi, mecmua
kafedra:kürsü
kaleka:sakat
kalendar:takvim
kambala:kalkan balığı
kamera:koğuş
kamin:şömine
kanalizatsiya:lağım
kandidat:aday, namzet
kapitan:kaptan
karandaş:kalem
karniz:saçak
karta:harita
kartoçka:fiş
kartofel:patates
kartoşka:patates
kaska:miğfer, tolga
kassa:kasa, vezne
kassir:veznedar
kayuta:kamara
kazarma:kışla
keks:kek
kepka:şapka
kino:sinema
kirka:keser
klass:dershane
klaviş:tuş
klever:yonca
kley:tutkal
kleyonka:muşamba
klika:hizip
klimat:iklim
kloun:palyaço
klubnika:çilek
knopka:düğme, raptiye, susta
kofe:kahve
kokon:koza
kolbasa:salam, sucuk
koloniya:müstemleke, sömürge
kolonka:çeşme, şofben
kolonna:katar
komanda:mürettebat, takım
komandir:komutan
komfort:konfor
komissiya:heyet, kurul
kommunikatsiya:komünikasyon
kompas:pusula
komplekt:takım
kompot:hoşaf, komposto
kompyuter:bilgisayar
komutator:santral
konditerskaya:pastahane
konfet:şekerleme
konfiskatsiya:müsadere
konkret:somut
konservator:tutucu
konsilium:konsültasyon
konstitutsiya:anayasa
konsul:konsolos
kontinent:kıta
kontora:devlet dairesi
kontrakt:kontrat, muhasebeci, sözleşme
konus:koni
konvert:zarf
korol:kral
kosmos:feza, uzay
kotlet:köfte
kran:musluk
krepost:kale
kreslo:koltuk
krevetka:karides
kriteriy:miyar
krossvord:bulmaca
krovat:karyola
krujka:maşrapa
kserokopiya:fotokopi
kubok:kupa
kuxnya:mutfak
kupe:kompartıman, yataklı vagon
kuplet:kıta
kurort:kaplıca
kuryer:kurye
kvadrat:kare
kvartira:apartman dairesi
kvorum:nisap
kvota:kota
lager:kamp, ordugâh
lak:cila
lampoçka:ampul
latun:pirinç madeni
lava:lav
legenda:efsane
lektsiya:konferans
lent:bant
lezviye:jilet
liçnoye delo:dosya
liliput:cüce
limonad:limonata
lineyka:cetvel
liniya:hat
linza:lens
lipa:ıhlamur
litera:hurufat
litr:litre
litsey:lise
lobbi:lobi
logika:mantık
loja:loca
lotereya:lotarya, piyango
lozung:slogan, şiar
lupa:büyüteç
magazin:mağaza
magnitofon:teyp
makaron:makarna
marşrut taksi:dolmuş
marşrut:güzergâh
marşrutka:dolmuş
maşinka:daktilo
material:malzeme
materiya:madde
matros:tayfa
mayak:deniz feneri
mayka:fanila
mebel:mefruşat, mobilya
medal:madalya
medbrat:hastabakıcı
mediator:tezene
meditsina:tıp
medsestra:hemşire
meduza:deniz anası
midiya:midye
mif:mit
mifologiya:mitoloji
mikroavtobus:dolmuş
mikrorayon:semt
militsiya:kolluk güçleri
ministr:bakan, vezir
minus:eksi
minuta:dakika
miraj:serap
molniya:fermuar
monax:keşiş, rahip
monarxiya:mutlakiyet
monopoliya:inhisar
morojenoye:dondurma
morojnıy:dondurma
nard:tavla
narkoman:esrarkeş
narkotik:uyuşturucu
nasos:pompa, tulumba
neft:petrol
nerv:sinir
nosilka:sedye
noyabr:Kasım
oazis:vaha
oblast:il
obligatsiya:tahvil
oborona:savunma
obşçina:topluluk
odekolon:kolonya
ofitser:subay
ofitsiant:garson
ojerelye:kolye
okean:okyanus
oktyabr:Ekim
omonim:eş sesli
opekun:vasi
operatsiya:ameliyat
oppozitsiya:muhalefet
orbita:yörünge
ornament:motif
otkrıtka:kartpostal
otpusk:izin
palata:koğuş
paluba:güverte
papka:dosya
paraxod:vapur
paraliç:felç, inme
parlament:meclis
parom:feribot
patron:duy, fişek
payşçik:hissedar
pedagogika:eğitim
pekarnya:fırın
pensioner:emekli
perevorot:darbe
perevyazka:pansuman
persik:şeftali
petruşka:maydanoz
pidjak:ceket
pintset:cımbız
piramida:ehram
pirat:korsan
pirog:börek
pivo:bira
plakat:pankart
planeta:gezegen
plastinka:plak
plaşç:pardösü
plektr:mızrap
plyaj:plaj
plyus:artı
poçta:postahane
podval:bodrum
politsiya:kolluk güçleri, zabıta
polyus:kutup
pomidor:domates
port:liman
posol:sefir
posolok:kasaba
posolstvo:sefaret
poyezd:tren
pozitsiya:mevzi
prava:ehliyet
predsedatel:reis
prefiks:ön ek
premiya:ikramiye, mükafat
premyera:gala
press:cendere
prezident:cumhurbaşkanı
priklad:dipçik
prilavka:tezgah
printsip:ilke, umde
pripoy:lehim
pristan:iskele, rıhtım
proba:ayar (altın)
prodyuser:yapımcı
progress:terakki
progulka:gezinti, seyran
prokuror:savcı
proportsiya:nispet, oran
prospekt:cadde
protokol:teşrifat
protsedura:işlem
protsent:faiz
provodnik:kondüktör
proyekt:layiha, proje, tasarı
proza:düz yazı, mensur, nesir
prozaik:nasir
psevdonim:mahlas
puls:nabız
pulya:kurşun, mermi
punkt:madde
puşka:top
raketa:füze
rama:çerçeve
ramka:çerçeve
rasa:ırk
raspiska:makbuz
ravvin:haham
rayon:ilçe, kaza
reaktsioner:gerici, mürteci
reaktsiya:irtica
reforma:inkılap
rejissyor:yönetmen
rels:ray
relyef:engebe
reproduktor:hoparlör
respublika:cumhuriyet
retsept:reçete
revizor:denetçi, müfettiş
revolyutsiya:devrim, ihtilal
reyestr:sicil
rezerv:yedek
rezinka:lastik
rezyume:özet
rifma:kafiye
romaşka:papatya
roza:gül
ruçka:kalem
rul:direksiyon, dümen
ryumka:kadeh
salfetka:peçete
sanktsiya:yaptırım
satira:hiciv, hicviye, yergi
sçetovod:sayman
sçyot:fatura
sektor:kesim
sekunda:saniye
selderey:kereviz
semestr:yarı yıl
semya:familya
sentyabr:Eylül
seriya:dizi
setka:cibinlik, file
sifilis:frengi
simvol:rumuz, sembol, simge
sır:peynir
siren:leylak
sklad:depo
skoraya pomoçi:ambülans
skorost:vites
skulptor:heykeltıraş
snoska:dip not
soldat:er
soroçka:gömlek
sort:çeşit
sovet:şûrâ
soyuz:ittifak
spekulyatsiya:vurgun
spetsialist:mütehassıs
spirt:alkol
spisok:liste
staj:kıdem
stakan:bardak
statistika:istatistik
statuya:heykel
statya:madde
stena:duvar, sur
straxovka:sigorta
straus:deve kuşu
strelka:ibre
struktura:bünye, yapı
student:talebe
stul:sandalye
styuardessa:hostes
sud:mahkeme
sudovert:tersane
sudya:hakem, hakim, yargıç
sumka:çanta
suverenitet:hakimiyet
sviter:kazak
şar:balon
şaşki:dama
şayka:çete, şebeke
şçyotka:fırça
şerenga:saf
şxema:şema
şinel:kaput
şirma:paravan şirket
şkaf:dolap
şkatulka:mahfaza
şlang:hortum
şlem:miğfer
şlyapa:şapka
şosse:kara yolu
şpargalka:kopya
şpinat:ıspanak
şprits:şırınga
şrift:hurufat
ştab:karargah
ştanga:halter
ştukaturka:sıva
şturval:dümen
tabel:karne
tabletka:hap
tabliçka:levha
taburetka:tabure
tapoçka:terlik
tarakan:hamam böceği
tatuirovka:dövme
texnika:fen
tekst:metin
telefon trubkası:ahize
temp:tempo
teploxod:vapur
termin:ıstılah, terim
terrasa:teras
titan:şofben
titr:jenerik
tok:cereyan
tom:cilt
tormoz:fren
tovar:mal
transparant:pankart
transport:taşıt
trapetsiya:yamuk
tribuna:kürsü
trotuar:kaldırım
trusı:don, külot
tsement:çimento
tsenzura:sansür
tsiferblat:kadran
tsink:çinko
tsirkul:pergel
tyurma:hapis, hapishane
ustav:tüzük
valyuta:döviz
vanna:küvet
varenye:reçel
varvar:berber
vaza:vazo
veksel:senet
velosiped:bisiklet
venera:çolpan
ventilyator:vantilatör
vertolyot:helikopter
veteran:emektar
vibratsiya:titreşim
vilka:elektrik fişi
vıveska:levha
vizit:ziyaret
vkluyaçatel:düğme
vokzal:gar, istasyon
vraç:doktor, tabip
vspışka:flaş
vyorstka:mizanpaj
yakor:çapa
yanvar:Ocak
yarmarka:fuar
yubka:etek
zabastovka:grev
zaklad:rehin
zakon:kanun, yasa
zakuska:çerez
zalog:depozit, depozito, rehin
zapas:yedek
znaçok:rozet
zona:kesim
zontik:şemsiye

wwwwarlord
29-09-09, 21:15
iyi de bunların çoğu ingilizceden ruscaya geçmiş gibi

medeor
29-09-09, 21:17
şiveden kastınız ne anlamadım. kazakça, türkmence gibi dillere şive mi diyorsunuz?

Havka
29-09-09, 21:21
kaynak var mi kelimeler ile ilgili?

freyja
29-09-09, 21:45
zontik :D :D

kenanoruc
06-10-09, 11:59
kelimelerle ilgili kaynaga gerek yok. Kirgizistanda 5 yil yasadim ve gercekten bu kelimeler kirgizcanin icinde kullanilir. Fakat gun gectikce yeni kelimeler turetiyorlar. Ayrica lehce demeyin fena halde kufur yersiniz soyleyim. Zaten turk kelimesini duyduklari zaman sinir oluyorlar.

kenanoruc
06-10-09, 12:08
apteka-darıkana
zontik- kolçadır
televizor-sınalgı
radyo-ünalgı
stul-oturguç
student-okuuçu
soldat-asker
ruçka-kalem
prosent-payız
persik -şapdalı

bazı kelımelerın kırgızca karşılıkları. İkisinide kullanırlar.

TÜRKOLOG
06-10-09, 16:11
kelimelerle ilgili kaynaga gerek yok. Kirgizistanda 5 yil yasadim ve gercekten bu kelimeler kirgizcanin icinde kullanilir. Fakat gun gectikce yeni kelimeler turetiyorlar. Ayrica lehce demeyin fena halde kufur yersiniz soyleyim. Zaten turk kelimesini duyduklari zaman sinir oluyorlar.

sinir olmalarının sebebi ne acaba?

kenanoruc
07-10-09, 05:47
Onlari cok fazla tanimayanlar icin Orta Asya uluslari kardes millet hatta Turktur. Bu fikirle Kirgizistana gittigimizde ve de bunu soyledigimizde 'sizde kim oluyorsunuz bizim sizinle ne alakamiz var' dediler.Onları su halde daha cok СССР (Союз Советских Социалистических Республик) yani eski Sovyetler Birligi olgusu birbirine bagliyor. Biz ise bu olayin coooook disindayiz. Dusuncelerimiz yaklasimlarimiz cok farkli. Rusya -Turkiye maci olsa ölümüne Rusyayı desteklerler.Brezilya -Türkiye macında, maçı yurtta seyrediyorduk. Orada oturan tüm kırgızlar Brezilyayı desteklemişti hata sonunda kavga çıkmıştı. Ya utanın diyorsun Türkiyenin üniversitesinde okuyorsun, bursunu alıyorsun. Banane diyor benim sizinle hiç bir duygusal bağım olamaz.Türkiyenin bir çıkarı vardır da yapıyordur bu yatırımı diyorlar. Halk Türklerden bıkmış. Bizimkilerin hovardalığı o halkları canından bezdirmiş. Cebine 3-5 dolar koyup gidip orda elalemin namusuna göz koyan şerefsizler yüzünden oldu aslında bu durumlar. Aklı başında temiz insanlar bu kötü imajı düzeltmeli yoksa o coğrafyanın gözünde biz iyi bir yerde değiliz bu çok iyi bilinmeli.

Hypnosit
01-01-10, 22:53
Kenan Oruc'a katılıyorum, bu gibi bir düşünce azerilerin de bir kısmında var, hatta forumlarında çok tartışmıştık. "Azeri Türkçesi" lafına gıcık oluyorlar ve sadece "Azerice" diyorlar. Aynı şekilde birçok Özbek ve Kazak da bunu yapıyor.
Ve bir çok konuda da haklılar, örneğin kazak ülkesinde Türk işçilerin dövülmesi gibi...Kenan Oruc'un anlattıklarına bir örnektir bu da.

lazuri biḉi
29-01-10, 13:50
şiveden kastınız ne anlamadım. kazakça, türkmence gibi dillere şive mi diyorsunuz?

Kazak, Türkmen, Azeri, Özbek vesaire Türk dilleri şivedir; ama lehçe değildir.
Evet, ben bizzat şive diyorum.
Tabii demem gereken başka bir şey varsa umarım söylersiniz.
:)

biber10
20-11-10, 21:40
şiveden kastınız ne anlamadım. kazakça, türkmence gibi dillere şive mi diyorsunuz?Konuyu ilk açtığımda Reşit Rahmeti Arat'ın tasnifine göre şive terimini kullanmıştım. Fakat sonradan baktım ki bizim hocalar Arat'ın tasnifini bırakmaya başlamış, TDK gibi lehçe terimini kullanıyorlar ben de lehçe terimini kullanmaya başladım.

evren
20-11-10, 22:24
Konuyu ilk açtığımda Reşit Rahmeti Arat'ın tasnifine göre şive terimini kullanmıştım. Fakat sonradan baktım ki bizim hocalar Arat'ın tasnifini bırakmaya başlamış, TDK gibi lehçe terimini kullanıyorlar ben de lehçe terimini kullanmaya başladım.

Siz yine de yolunuz Orta Asya'ya düşerse bahse konu dillere "lehçe" demekten de sakının. Zaten ben bu forum açılırken "Türki Diller Forumu" denmesini önermiştim, çünkü kendileri böyle kullanıyor, bu isimlendirmeye kimsenin itirazı yok.

kenanoruc'un anlattıklarının eksiği var, fazlası yok. Bu konuda söyleyecek çooook şey var ama siyasete girer, onun için otosansür yapıyorum. :smiley12:

kenanoruc
20-11-10, 22:27
Evet en iyisi Kirgizca Kazakça şeklinde isimlendirmek. Lehçe kelimesi benim de hoşuma gitmiyor.

medeor
20-11-10, 22:29
Konuyu ilk açtığımda Reşit Rahmeti Arat'ın tasnifine göre şive terimini kullanmıştım. Fakat sonradan baktım ki bizim hocalar Arat'ın tasnifini bırakmaya başlamış, TDK gibi lehçe terimini kullanıyorlar ben de lehçe terimini kullanmaya başladım.

evet lehçe daha uygun çünkü bildiğim kadarıyla şive daha çok ağız gibi bir şey yani daha yerel. tabi bana kalsa dil zaten biliyorsunuz. :)

evren
20-11-10, 22:31
Ek olarak;

Sadece isimler değil, konuşma dilinde Rusça zarflar da yaygın olarak kullanılıyor. Ör: точно (toçna: kesinlikle), особенно (asobenna: özellikle), короче (karoçi: kısaca), обычно (abıçna: genellikle), vs....

kenanoruc
20-11-10, 22:36
bazı zarfların kendi dillerindeki karşılığını dahi bilmiyorlar. уже ve даже nin kırgızcasını sormuştum da bilen çıkmamıştı.

biber10
20-11-10, 22:50
Siz yine de yolunuz Orta Asya'ya düşerse bahse konu dillere "lehçe" demekten de sakının. Zaten ben bu forum açılırken "Türki Diller Forumu" denmesini önermiştim, çünkü kendileri böyle kullanıyor, bu isimlendirmeye kimsenin itirazı yok.

kenanoruc'un anlattıklarının eksiği var, fazlası yok. Bu konuda söyleyecek çooook şey var ama siyasete girer, onun için otosansür yapıyorum. :smiley12:Sovyetler Birliği zamanında uygulanan dil politikalarının sonucudur. Tasnif farklılıkları konusunda bir şeyler yazmıştım: http://www.dilforum.com/forum/turk-dilleri-ve-lehceleri-forumu/77686-azerice-bir-dil-midir-yoksa-lehce-midir-4.html#post909355

evren
20-11-10, 23:16
Sovyetler Birliği zamanında uygulanan dil politikalarının sonucudur. Tasnif farklılıkları konusunda bir şeyler yazmıştım: http://www.dilforum.com/forum/turk-dilleri-ve-lehceleri-forumu/77686-azerice-bir-dil-midir-yoksa-lehce-midir-4.html#post909355

Sovyetler Birliği diyerek konuyu tümdengelimle açıklamak yerine biraz muhataplarımızı dinleyip anlamaya çalışmak daha isabetli olur bence.

Empati yapmaya çalışınca; Türkiye Türkçesini merkez alıp diğerlerini onun lehçesi/şivesi olarak tanımlamak en hafif ifadeyle etnosentrizm oluyor. Bu, siyasetteki -oldukça itici olan ve ters tepen- "biz sizin abiniziz" söyleminin dil konusunda bir izdüşümü olarak algılanıyor, ki başka türlü algılanması mümkün değil zaten. Onun için herkesin eşit olduğunu ima eden bir tanım gerekli, Türki Diller gibi. Türk Dili (Türkçe) de Türki dildir, Özbekçe, Kazakça da...

İkinci olarak; bu dillerin Türkçe'ye veya birbirine çok benzemesinin ayrı dil olarak isimlendirilmelerine engel olarak görülmesini anlamıyorum. Dilci olmadığım için ahkam kesmek istemiyorum, ancak dışardan bakan biri olarak örneğin Tacikçe'ye veya Peştuca'ya Farsça veya Farsça'nın lehçesi den(e)miyorsa bu dillerin de müstakil bir dil olarak kabul edilmesi gerekir diye düşünüyorum. Yanlışım varsa düzeltin.

biber10
20-11-10, 23:19
Sovyetler Birliği diyerek konuyu tümdengelimle açıklamak yerine biraz muhataplarımızı dinleyip anlamaya çalışmak daha isabetli olur bence.

Empati yapmaya çalışınca; Türkiye Türkçesini merkez alıp diğerlerini onun lehçesi/şivesi olarak tanımlamak en hafif ifadeyle etnosentrizm oluyor. Bu, siyasetteki -oldukça itici olan ve ters tepen- "biz sizin abiniziz" söyleminin dil konusunda bir izdüşümü olarak algılanıyor, ki başka türlü algılanması mümkün değil zaten. Onun için herkesin eşit olduğunu ima eden bir tanım gerekli, Türki Diller gibi. Türk Dili (Türkçe) de Türki dildir, Özbekçe, Kazakça da...

İkinci olarak; bu dillerin Türkçe'ye veya birbirine çok benzemesinin ayrı dil olarak isimlendirilmelerine engel olarak görülmesini anlamıyorum. Dilci olmadığım için ahkam kesmek istemiyorum, ancak dışardan bakan biri olarak örneğin Tacikçe'ye veya Peştuca'ya Farsça veya Farsça'nın lehçesi den(e)miyorsa bu dillerin de müstakil bir dil olarak kabul edilmesi gerekir diye düşünüyorum. Yanlışım varsa düzeltin. Verdiğim linkte yazdıklarımı okumamışsınız galiba. Lehçe derken Türkiye Türkçesinin lehçeleri değil, Orhun yazıtlarından itibaren yazıyla takip edilebilen Türk dilinin lehçeleri kastediliyor. Türkiye Türkçesi de bu lehçelerden bir tanesidir.

evren
20-11-10, 23:28
Verdiğim linkte yazdıklarımı okumamışsınız galiba. Lehçe derken Türkiye Türkçesinin lehçeleri değil, Orhun yazıtlarından itibaren yazıyla takip edilebilen Türk dilinin lehçeleri kastediliyor. Türkiye Türkçesi de bu lehçelerden bir tanesidir.

"Türk dili ise bütün Türkler'in konuştuğu genel dilin adıdır (Turkic language)" demişsiniz. Üniversitelerimizde Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinde Kırgızca, Kazakça, Çuvaşça da mı öğretiliyor? Eğer öyleyse sözlerimi geri alayım.

Zaten Turkic densin diyorum ben de, ama Turkic'in karşılığı Türk değil, Türki'dir.

biber10
20-11-10, 23:47
"Türk dili ise bütün Türkler'in konuştuğu genel dilin adıdır (Turkic language)" demişsiniz. Üniversitelerimizde Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinde Kırgızca, Kazakça, Çuvaşça da mı öğretiliyor? Eğer öyleyse sözlerimi geri alayım.

Zaten Turkic densin diyorum ben de, ama Turkic'in karşılığı Türk değil, Türki'dir. Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinde yalnızca Anadolu'daki edebiyat mı işleniyor sanıyorsunuz? Bugünkü lehçeler bir yana, tarihî Türk lehçelerinin edebiyatları bile işleniyor. Hatta sınavlarda eski yazıyla Çağatay Türkçesi metin sorulabiliyor.

Türkînin anlamını bilmeden konuşuyorsunuz galiba. Türkî sözcüğünün sonundaki -î benzerlik değil, aidiyet / mensubiyet ekidir. Türkî demek Türk'e ait veya Türk'e mensup demektir. Türkî Cumhuriyet ile Türk Cumhuriyeti aynı şeydir. Türk dili ile Türkî dil de aynı şeydir.

evren
21-11-10, 11:21
Mesajları tekrar okudum. Dediklerinizi kısmen kabul edebilirim ama sanırım -tutarlı olmak gibi bir kaygınız varsa- madem Türkiye Türkçesi de bir lehçe, ya Türkçe yerine Türkiye Türk Dili Lehçesi (gibi tuhaf) bir isimlendime yapmanız, ya da diğer dillere Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi demek yerine Kazakça, Kırgızca demeniz gerekiyor. Hani Türkçe'nin kendisi de lehçeymiş ya, o açıdan diyorum.

Neyse, ben konuyu uzmanlarına bırakıyorum.

Konunun başına dönersek, evet Rusça çok kelime var bu şive/lehçe/dillerde. Hatta kaba bir gözleme dayanarak şunu da söyleyebilirim: Ortak kelimelerimizin çoğu (öz)Türkçe değil, Arapça ve Farsça kökenli kelimeler.

biber10
21-11-10, 14:02
Mesajları tekrar okudum. Dediklerinizi kısmen kabul edebilirim ama sanırım -tutarlı olmak gibi bir kaygınız varsa- madem Türkiye Türkçesi de bir lehçe, ya Türkçe yerine Türkiye Türk Dili Lehçesi (gibi tuhaf) bir isimlendime yapmanız, ya da diğer dillere Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi demek yerine Kazakça, Kırgızca demeniz gerekiyor. Hani Türkçe'nin kendisi de lehçeymiş ya, o açıdan diyorum.Dilin adına Türk dili, lehçelerin her birine Türkçe deniyor. Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Kazak Türkçesi vd. Türk dilinin lehçeleridir. Bunda ne tutarsızlık var?

Ülgen
21-11-10, 14:20
Empati yapmaya çalışınca; Türkiye Türkçesini merkez alıp diğerlerini onun lehçesi/şivesi olarak tanımlamak en hafif ifadeyle etnosentrizm oluyor. Bu, siyasetteki -oldukça itici olan ve ters tepen- "biz sizin abiniziz" söyleminin dil konusunda bir izdüşümü olarak algılanıyor, ki başka türlü algılanması mümkün değil zaten.

Ben böyle bir şey algılamıyorum. Merkez alınan dil Türkiye Türkçesi değil Türkçenin kendisidir. Azerbaycan, Özbekistan, Türkmenistan, Türkiye, Kırgızistan ve Kazakistan gibi ülkelerde Türkçe konuşulur. Burada insanların kafasını karıştıran tek unsur Türkçe sözcüğünü algıda seçicilik yaparak sadece Türkiye Türkçesi olarak anlamak. Zaten Türk olan bir şey için 'Türk gibi' ya da 'Türki' demeye gerek yok. Basit olarak 'Türk', Stalin'in çıkarlarıyla çakışıyordu.

(bkz: lehçe (http://www.tdk.gov.tr/TR/Genel/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=leh%C3%A7e))
(bkz: çağdaş türk lehçeleri ve edebiyatları (http://turklehceleri.humanity.ankara.edu.tr/programlar.htm))

Teapot
21-11-10, 15:05
Sovyetler Birliği diyerek konuyu tümdengelimle açıklamak yerine biraz muhataplarımızı dinleyip anlamaya çalışmak daha isabetli olur bence.

Empati yapmaya çalışınca; Türkiye Türkçesini merkez alıp diğerlerini onun lehçesi/şivesi olarak tanımlamak en hafif ifadeyle etnosentrizm oluyor. Bu, siyasetteki -oldukça itici olan ve ters tepen- "biz sizin abiniziz" söyleminin dil konusunda bir izdüşümü olarak algılanıyor, ki başka türlü algılanması mümkün değil zaten. Onun için herkesin eşit olduğunu ima eden bir tanım gerekli, Türki Diller gibi. Türk Dili (Türkçe) de Türki dildir, Özbekçe, Kazakça da...

İkinci olarak; bu dillerin Türkçe'ye veya birbirine çok benzemesinin ayrı dil olarak isimlendirilmelerine engel olarak görülmesini anlamıyorum. Dilci olmadığım için ahkam kesmek istemiyorum, ancak dışardan bakan biri olarak örneğin Tacikçe'ye veya Peştuca'ya Farsça veya Farsça'nın lehçesi den(e)miyorsa bu dillerin de müstakil bir dil olarak kabul edilmesi gerekir diye düşünüyorum. Yanlışım varsa düzeltin.

Bunları diyenler yalnız Azeri dilini dinleyip gülüşen büyük oranda ergen ve bir bölümü millî bilinçten yoksun Türkümsülerdir.
Biz onların ağabeği falan değiliz. Etle tırnağız.

Bu arada, bize geçen yıl Türkçe dil, Türkiye Türkçesi şive, Adana konuşması ağız olarak öğretilmişti Dil ve Anlatım dersinde. Gerçi onlar, Fransızcaya da Cermen dili diyordu.

Yanlış mıydı bu öğretim de ?

Ülgen
21-11-10, 15:10
Bu arada, bize geçen yıl Türkçe dil, Türkiye Türkçesi şive, Adana konuşması ağız olarak öğretilmişti Dil ve Anlatım dersinde. Gerçi onlar, Fransızcaya da Cermen dili diyordu.

Yanlış mıydı bu öğretim de ?

Türkçe konusunda doğru konuşmuşlar ama Fransızca konusunda yanılmışlar.

Teapot
21-11-10, 15:12
Gerçi bunlara kalsa, oryantal sözcükler de Türkçenin "öz" (!) varsıllığından ya.

biber10
21-11-10, 15:21
Bunları diyenler yalnız Azeri dilini dinleyip gülüşen büyük oranda ergen ve bir bölümü millî bilinçten yoksun Türkümsülerdir.
Biz onların ağabeği falan değiliz. Etle tırnağız.

Bu arada, bize geçen yıl Türkçe dil, Türkiye Türkçesi şive, Adana konuşması ağız olarak öğretilmişti Dil ve Anlatım dersinde. Gerçi onlar, Fransızcaya da Cermen dili diyordu.

Yanlış mıydı bu öğretim de ?Geçen sene öğretmenlik yapmıştım. Elimde 9. sınıf dil ve anlatım dersi kitabı var. Oradaki ifade şöyle:

Kuzey-Doğu ve Batı Türkçesinin çağdaş kolları günümüzde yazı dili olarak kullanılmaktadır. Kuzey-Doğu Türkçesinin çağdaş kolları; Özbek, Kazak, Kırgız, Uygur, Tatar, Başkurt Türkçeleri; Batı Türkçesinin çağdaş kolları ise Azerbaycan, Türkmen, Gagauz ve Türkiye Türkçeleridir.

Türkçe günümüzde Türkiye, Azerbaycan, Türkmenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti; Doğu Türkistan, Tataristan, Başkurdistan, Çuvaşistan, Altay, Tuva, Hakas, Yakut (Saha), Dağıstan, Kabartay-Balkar, Karaçay-Çerkes, Kırım Özerk Cumhuriyetleri gibi nüfusunun çoğu Türk olan devletlerin yanında; Bulgaristan, Romanya, Makedonya, Moldova, Almanya, Afganistan, Hollanda gibi ülkelerde ve Batı Trakya, Kuzey Irak, Kuzey İran ve Moğolistan'ın batısında da konuşulmaktadır.Burada Türk dili yerine Türkçe denmiş; şive ve lehçe demek yerine sadece Türkçenin kolları terimi kullanılmış.

Teapot
21-11-10, 15:27
Bu yıl, öğretmen şikayetleri üzerine değişikliğe gidilmiş yalnız.